Tienduizenden AstraZeneca-vaccins gaan ondanks weerstand de prullenbak in
Tienduizenden overgebleven AstraZeneca-vaccins gaan de prullenbak in ondanks oproepen om die te doneren aan het buitenland. Een petitie die door onder anderen huisartsen werd ondertekend, bood geen soelaas. Het ministerie van Volksgezondheid laat aan NU.nl weten dat verzoek niet te kunnen inwilligen vanwege de strenge wetgeving omtrent vaccins.
Het ministerie van Volksgezondheid zegt ook na de oproep van huisartsen geen andere keus te hebben dan de doses weg te gooien. "We kunnen het echt niet doen door strenge Europese regelgeving", aldus een woordvoerder in gesprek met NU.nl.
Dit gebeurde met het AstraZeneca-vaccin
Zo is het niet toegestaan om vaccins, nadat ze een bestemming (zoals de huisarts) hebben gekregen, weer op te halen en te exporteren naar andere landen. "Je weet niet zeker of de vaccins altijd op de juiste temperatuur bewaard zijn en nog optimaal werken", zegt de woordvoerder.
De regelgeving moet voorkomen dat mensen onterecht rondlopen met het idee dat ze tegen COVID-19 beschermd zijn, aldus het ministerie. "Je wil geen schijnveiligheid creëren."
'In het rijke Westen kunnen wij ons deze veiligheid permitteren'
Bernard Leenstra, een initiatiefnemer van Prullenbakvaccin.nl waarmee hij tegen verspilling van vaccins streed, snapt niet dat er in tijden van een pandemie zulke strenge regels worden gehanteerd. "In het rijke Westen kunnen wij ons deze veiligheid permitteren, maar in Afrika - waar nog maar een paar procent van de bevolking gevaccineerd is - gaan dagelijks veel mensen dood."
"Stel je voor: jij en ik zitten in een restaurant en je zit aan een tafel naast mij. De ober komt met tomatensoep voor mij, maar zet die per ongeluk op tafel bij jou neer. Ik zou zeggen: geef maar aan mij, er is niks mee gebeurd. Maar in de wet staat dat de ober het niet meer aan mij mag geven. Dat is toch absurd."
De AstraZeneca-vaccins, die op een temperatuur van tussen de 2 en 8 graden bewaard moeten worden, worden zowel bij de huisartsen als bij de GGD's opgeslagen in medische koelkasten met een temperatuursensor en alarmfunctie. Hierdoor is het volgens Leenstra vrijwel onmogelijk dat de vaccins niet op de juiste temperatuur worden bewaard.
Vaccins moeten in originele verpakking zitten
Daarbij is er volgens hem nog weinig bekend over de effectiviteit van vaccins nadat ze tijdelijk niet op de juiste temperatuur zijn opgeslagen. "En stel dat de effectiviteit wel minder wordt, dan hebben ze er in landen als Namibië nog steeds baat bij. Als de effectiviteit van 90 naar 60 procent daalt, dan is dat nog altijd meer dan helemaal geen bescherming."
Naast de strenge regels rond de veiligheid van de vaccins, moeten ze volgens het ministerie van Volksgezondheid nog in de originele verpakking zitten, zodat ze kunnen worden getraceerd. "Ja, de vaccins worden geleverd in grote verpakkingen en worden vaak in een andere verpakking gedaan, zodat ze beter te verdelen zijn", aldus Leenstra. "Maar met die verzegelde flacons (flesjes waar ongeveer elf vaccins uit worden gehaald, red.) is echt niks aan de hand."
Leenstra begrijpt dat het ministerie aan strenge Europese regels gebonden is. Hij pleit daarom voor noodwetgeving op Europees niveau. "Er zou moeten worden gezegd: we hebben de regels geschreven toen we nog niet in een wereldwijde pandemie zaten. Dus laten we een uitzondering maken, ook al zijn er risico's. Doodgaan aan COVID-19 is erger - en de kans hierop is vele malen groter - dan de risico's van enkele mogelijk niet goed werkzame vaccins exporteren. Schijnveiligheid vind ik dan ook een onjuiste benaming om goed bewaarde vaccins niet vrij te geven voor export. Mensen gaan dood aan COVID-19, daar is niets 'schijnveiligs' aan."
