Kerststal met olifant

In 1223 speelde een Italiaanse monnik het kerstverhaal voor zijn dorpsbewoners na tijdens de mis. Onbedoeld startte hij zo de traditie van de kerststal. Door Anno

In veel Nederlandse huiskamers en kerken staat een kerststal. Levend nagespeeld of in het klein nagebouwd. Met het kindje in de kribbe en daar omheen Maria, Jozef, een os, een ezel, drie koningen, wat herders en een engel. De os zou het jodendom symboliseren, de ezel de ongelovigen. De drie wijzen staan voor de toen bekende werelddelen: Europa, Azië en Afrika.

Al vanaf de vijfde eeuw werden op markten in heel Europa kerstspelen opgevoerd om mensen tot het Christendom te bekeren. Het kerstspel was eigenlijk een hulpmiddel om het kerstverhaal te vertellen aan mensen die niet konden lezen.

Assisi

Tot de monnik en latere heilige Franciscus van Assisi de bewoners van het Italiaanse dorpje Greccio tijdens de kerstnacht van 1223 meenam naar een nabijgelegen grot. Voor het eerst werd het kerstspel nu binnen opgevoerd, met kribbe, kindje en levende dieren. Hiervoor had hij zelfs toestemming aan de paus gevraagd. Een schilder legde het tafereel vast in een kerk in Assisi. Deze schildering vormt de basis van alle latere kerststallen.

Olifant

De levende stal in de grot ging snel over naar de kerk. Schapen, ossen, alles werd binnengehaald om het verhaal zo kleurrijk mogelijk uit te beelden. Met soms meer dieren dan eigenlijk bij het verhaal horen: in India staat er soms een olifant naar de kribbe te staren. Pas eind 18e eeuw, toen kerstmis een echt familiefeest werd, deed het miniatuurkerststalletje zijn intrede in de huiskamers.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Surf naar de site www.anno.nl.

Tip de redactie