Er is veel kritiek op de StemWijzer. De makers van het programma leggen alle kritiek naast zich neer. Men moet de StemWijzer volgens hen niet zo serieus nemen. Drie miljoen Nederlanders doen dat helaas wel. Door Christiaan Alberdingk Thijm.

Deze week keurde minister Nicolaï 1500 stemcomputers af. De computers, waarmee onder meer in de gemeenste Amsterdam wordt gestemd, zijn onvoldoende beveiligd, zo blijkt uit onderzoek van de AIVD. Het is mogelijk om in te breken in de computers en zo op individueel niveau het stemgedrag te registreren.

Het zal geen eenvoudige beslissing zijn geweest van Nicolaï zo vlak voor de verkiezingen van 22 november. Het is wel de enige juiste beslissing. Stemcomputers vormen een cruciaal onderdeel van onze parlementaire democratie. Iedere twijfel over de deugdelijkheid van de software moet worden uitgesloten. De regering heeft - in het jargon van Balkenende - haar verantwoordelijkheid genomen.

Dat doet zij niet met betrekking tot een ander belangrijk onderdeel van onze parlementaire democratie: de StemWijzer. Toen de StemWijzer werd gelanceerd, bleek al dat het programma niet vlekkeloos functioneert. VVD-leider Mark Rutte kreeg het advies om op D66 te stemmen. Dat zou aan een stroomstoring bij internetprovider XS4ALL hebben gelegen. Het is verontrustend als een programma dermate gebrekkig is dat het verkeerde resultaten genereert door stroomstoringen.

De StemWijzer bestaat uit dertig stellingen, ontleend aan de diverse partijprogramma's, waarvan de gebruiker kan aangeven of hij het ermee eens of oneens is. De stellingen lijken redelijk willekeurig gekozen en weinig representatief voor de partijen waar ze betrekking op moeten hebben. Soms zijn ze ronduit dom.

Rechtszaak

Belangrijker bezwaar is dat niet alle politieke partijen betrokken zijn bij het stemadvies. De StemWijzer heeft 18 partijen met een vinkje voorgeselecteerd, maar de gebruiker moet zelfstandig 6 andere partijen aanvinken als hij wil dat die meegenomen worden in het advies. Eén van die 6 partijen, de Liberaal Democratische Partij (LDP), was het daar niet mee eens en begon een kort geding tegen de maker van de StemWijzer, het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP). De LDP voelde zich terecht achtergesteld. De kans dat de kiezer de onbekende partij aanvinkt is klein en daardoor is de kans dat een kiezer het stemadvies LDP krijgt nog kleiner. De rechter vond het echter niet zijn taak de werking van de StemWijzer te veranderen en wees de vordering van de LDP woensdag af.

Het is misschien ook niet aan de rechter om het programma deugdelijk te maken, maar aan de overheid. De StemWijzer komt tot stand dankzij een aanzienlijke overheidssubsidie aan het IPP. Daardoor is de overheid ook mede verantwoordelijk voor de werking van het programma. Naar verwachting zullen dit jaar 3 miljoen kiezers zich laten beïnvloeden door de StemWijzer. Net als in het geval van de stemcomputer moet de regering ervoor instaan dat de stemadviezen die het programma afscheidt juist zijn.