Kan jeugd jaren vijftig aan?

‘Dat zal ze leren’ fascineerde op basis van de voorstukjes al voordat er een minuut van was uitgezonden. Een groep jongeren wordt op een internaat een maand lang onderworpen aan een streng jarenvijftig stramien. Tucht en orde all over the place, kortom. Door Paul de Lange.

Zou de in luxe badende, mondige jeugd het vier weken uithouden zonder mp3, msn en sms? Of zouden ze binnen de kortste keren om hun moeder janken?

Nu de serie over de helft is, valt vast te stellen: het is nog fascinerender dan van tevoren voorstelbaar. Dat is in eerste instantie te danken aan de tot in het extreme doorgevoerde setting. Waar de makers zeggen jaren vijftig, bedoelen ze ook jaren vijftig.

Zo krijgen de jongeren bloempotkapsels en jurkjes met pofmouwen aangemeten, groentes voorgeschoteld waarvan je zou denken dat ze al lang waren uitgestorven, en slapen ze in lange jarenvijftig onderbroeken onder wollen dekens. Alleen al dat laatste moet voor deze dekbedgeneratie een crime zijn.

Beachparty

Het strikte systeem mist zijn uitwerking niet. De eerste vier, vijf afleveringen was het opvallend dat het gros van de groep vooral binnen de regels wilde blijven, hoe achterhaald die ook zijn. De gedweeë jongeren gaven je als kijker een nogal ongemakkelijk gevoel. Laat de zelfstandige, kritische generatie van nu zich zo makkelijk het strakke korset van de jaren vijftig aansnoeren?

Teller

Gelukkig, zou je bijna zeggen, is het beeld de laatste afleveringen compleet omgeslagen. Eerst braken drie jongens uit het internaat, erna volgden vijf meisjes die een beachparty bezochten om daar volgens de voice over (Harmen Siezen met een redelijk geslaagde Philip Bloemendal-imitatie) 'middelen van 2006' tot zich te nemen. De teller staat inmiddels op vier weggestuurden die de jaren vijftig niet aan bleken te kunnen.

Veel verontrustender is dat de leraren dat prima blijkt af te gaan. Zij mogen voor even het softe studiehuis vergeten en les geven in jarenvijftig stijl. Het wordt nergens expliciet, maar onderhuids voel je hoe lekker ze het vinden om weer eens rijtjes erin te kunnen stampen en geen tegenspraak te hoeven dulden.

Misser

Voornaamste misser van het programma leek lange tijd de nadruk op het geloof, waarmee de meeste jongeren overduidelijk niets hadden. Totdat de pastoor de eerste aardige volwassene tijdens hun verblijf bleek.

Zijn zalvende woorden hadden een veel wonderlijker effect dan welke strenge woorden van de leiding dan ook. Zo meldde een van de meisjes na afloop van de mis thuis nu ook naar de kerk te willen. Veel van de anderen waren niet eens in staat nog iets te zeggen; ze jankten massaal om hun moeder.

Dat zal ze leren, maandag 20.30 uur, RTL5. Herhaling: zaterdag 19.30 uur, RTL 5

Tip de redactie