Op zoek naar de ongehoorzame sporter

Oud-atlete Mieke Sterk verknipte op de Olympische Spelen van 1968 haar officiële tenue tot een minirok. De bobo's vonden haar zo vervelend dat ze tot tweemaal (!) toe voor het leven werd geschorst. Sporters kunnen niet ongehoorzaam genoeg zijn. Door Jurryt van de Vooren / Sportgeschiedenis.nl.

Hoe meer we de openingsceremonie van de Olympische Spelen naderen, hoe stiller het wordt bij de tegenstanders. Erik van Muiswinkel bijvoorbeeld is zaterdag wél te zien in een theater in Alkmaar, maar niet bij de vele discussieprogramma's op tv. En dat terwijl er momenteel zoveel zinnige dingen worden gezegd door sporters en oud-sporters over de moeilijke relatie tussen de Olympische Spelen en politiek.

Zoals door Mieke Sterk bijvoorbeeld, die in 1968 als atlete meedeed aan de Spelen in Mexico. Afgelopen maand was ze bij de opening van een tentoonstelling in Kamp Vught over de Olympische Spelen, politiek en mensenrechten. Ze sprak hier onder meer over de rellen vlak voor aanvang van de Spelen van 1968. Er werden toen honderden mensen doodgeschoten, die protesteerden tegen de enorme kosten van die Spelen. Zij weet dus wel het een en ander van de moeizame relatie tussen sport en politiek, mede omdat ze ook nog voor de PvdA in de Tweede Kamer heeft gezeten.

Minirok

Al tijdens de openingsceremonie van 1968 trok Mieke Sterk internationaal de aandacht, omdat ze weigerde in de kleren te lopen, die door het NOC waren aangewezen. "Het waren de jaren zestig", zegt ze nu, "maar die olympische kleren leken wel een harnas. Daar wilde ik echt niet in lopen."

Daarom pakte ze een schaar en knipte de jurk om tot een minirok. Toen de olympische officials hiervan hoorden, wilden ze Sterk verwijderen van de ceremonie. Uit solidariteit sloten de andere Nederlandse vrouwelijke sporters zich echter bij Sterk aan. "Dus moesten ze mij wel toelaten, omdat er anders geen enkele vrouw had meegelopen in de Nederlandse ploeg."

Deze rel rond de kledij werd een serieuze affaire, die tijdens de openingsceremonie live werd uitgezonden op de Nederlandse radio: "En dan gaan we nu kijken of Mieke Sterk inderdaad in een minirok het stadion betreedt. En jawel hoor! Daar is ze." Met dit soort verzetsdaden zorgde de atlete regelmatig voor woedeaanvallen bij de officials. "En terecht, want ongehoorzaamheid is goed", zegt ze nu nog steeds.

Vanzelfsprekend werden de sportautoriteiten doodnerveus van haar en hebben haar daarom voor het leven geschorst. Niet één, maar zelfs twee keer! Beide keren werd die uitsluiting weer ongedaan gemaakt, dus ongehoorzaamheid loont.

Geen boycot

Toch is het opvallend dat zo'n kritische topsporter in 1968 meedeed aan de Spelen. Vlak voordat deze begonnen waren er tenslotte honderden doden gevallen tijdens een demonstratie op enkele kilometers van het Olympisch Dorp.

Sterk: "Daar wisten wij niets van. We hadden geen kranten, geen televisie, niets. Dat hoorden we allemaal pas toen we weer thuis waren. We hebben wel knallen gehoord, maar we dachten dat die Mexicanen aan het feesten waren. Er bleken toen dus overal mensen te zijn neergeschoten."

Twee jaar later ging Sterk alsnog over tot een boycot. Ze weigerde toen naar het EK Atletiek in Athene te gaan uit protest tegen de Griekse dictatuur. De Atletiekunie was woedend, maar Sterk trok zich hiervan niets aan. "Ik kan heel goed iets in mijn eentje boycotten - geen enkel probleem."

Nu de Spelen van Beijing eraan komen, vindt Sterk dat de sporters zich moeten afvragen wat er aan de hand is. "Maar dat wil niet zeggen dat ze moeten boycotten. Integendeel, want waarom wordt dit altijd van sporters gevraagd en niet iemand anders?" Daarmee sluit ze zich aan bij de ideeën van sommige sporters van nu.

Stoer

Komende donderdag bijvoorbeeld is paralympisch atlete Marije Smits te zien op Nederland 1 in het programma De Weg Naar Goud, waarin zij vertelt over haar persoonlijke favoriete sportmomenten. Heel opvallend is dat zij ook kiest voor de gebalde vuist van Tommie Smith op de Spelen van 1968. Deze zwarte Amerikaanse atleet schokte toen de wereld door tijdens de medailleceremonie zijn vuist te heffen tegen het racisme in eigen land. Sindsdien is het verboden om aan politiek te doen tijdens de Olympische Spelen.

Smith zegt over deze daad, die achttien jaar voor haar geboorte plaatsvond: "Ik heb zo'n enorm respect voor deze actie. Smith maakte hiermee op de Olympische Spelen een statement tegen racisme en vooringenomenheid. Ik zou zo iets niet doen, denk ik. De regels zijn ook aangescherpt. Daarom kies ik waarschijnlijk ook voor dit moment, omdat ik het niet zo durven - echt stoer van Smith. In China zou bijvoorbeeld meer aandacht moeten zijn voor de positie van gehandicapten, maar toch zou ik vermoedelijk niet hetzelfde kunnen en durven doen als Smith. Ik zou niet alles riskeren."

De tegenstanders van deze Spelen zullen dit vast onvoldoende vinden, maar het is in ieder geval eerlijk. En het geeft ook aan dat er wel degelijk topsporters zijn, die zich met deze problemen bezighouden. We kunnen zelfs nog wel eens voor verrassingen komen te staan over de sociale bewogenheid van de olympische sporters. Dat zegt Yves Kummer, voorzitter van de belangenorganisatie NL Sporter. Ook speelt hij een leidende rol in de Europese vakbond van topsporters.

Acties

Enkele maanden geleden kondigde hij al aan dat er achter de schermen wordt nagedacht over opvallende actiemethoden voor de sporters in Beijing. Kummer: "Het is inderdaad verboden om in een Olympisch Stadion aan politiek te doen, maar er zijn nog zoveel andere dingen te verzinnen dan een vuist ballen, zoals Smith veertig jaar geleden deed."

De Spelen beginnen over iets meer dan een maand. De tegenstanders hiervan hebben dus inmiddels andere dingen aan hun hoofd, maar veel sporters lijken er toch serieus mee bezig te zijn met de bijhorende problemen. Ongehoorzaamheid loont misschien nog steeds, net als veertig jaar geleden tijdens de Olympische Spelen van Mieke Sterk.

Laten we hopen op Pieter van den Hoogenband of Anky van Grunsven, die tijdens de openingsceremonie in een minirok het Olympisch Stadion in Beijing zal betreden. Dat zal de bobo's leren!

Reageren kan hier.

Tip de redactie