Internettelevisie wil maar niet van de grond komen, ondanks alle beloftes. Wat is het probleem en, belangrijker, wat is de oplossing? Door Christiaan Alberdingk Thijm

U kijkt graag televisie. Ook op internet kijkt u graag naar een filmpje. YouTube, Uitzendinggemist, 123video.nl, PCZapper.nl – allemaal reuze populair. De kwaliteit van het beeld is niet helemaal top, toch kijkt u. In de huiskamer staat een enorme flatscreen, voor internettelevisie neemt u vooralsnog genoegen met een minuscuul venster. Het kan natuurlijk beter.

Bedrijven als Joost, Zattoo en Babelgum bieden daarom diensten aan waarmee u hogere kwaliteit televisie kan bekijken via internet. Gek genoeg wil het maar niet vlotten met de populariteit van die diensten. Wat is het probleem?

Content

Het antwoord kan in één woord worden samengevat: content. U weet wel die koning, die van belang is voor het slagen van zoveel nieuwe diensten op internet. De televisiekoning gaat nog erg schaars gekleed door het leven. U kunt programma’s zien die u gisteren hebt gemist. Of u kunt graaien in een vuilnisemmer user generated content – filmpjes van de papagaai van tante Rita die vieze woorden zegt, zulke dingen.

MP3.com

De geschiedenis herhaalt zich. Voordat iedereen heilig geloofde in de doorbraak van televisie op internet, geloofde iedereen heilig in de doorbraak van muziek op internet. In 1998 was men er klaar voor. In dat jaar lanceerde Michael Robertson MP3.com, het eerste grote online muziekplatform. MP3.com zou een jaar later voor een fenomenaal bedrag 370 miljoen dollar naar de beurs gaan. Muziek via internet was de toekomst; de belegger had er alle vertrouwen in, maar het succes bleef uit. In 2001 werd MP3.com weer van de beurs gehaald: experiment mislukt.

iTunes

Het heeft tot 2003 moeten duren voordat het eerste succesvolle muziekplatform in de VS werd gelanceerd, iTunes van Apple. Een jaar later opende de muziekdienst haar deuren in Europa. Vanaf MP3.com moest het dus nog vijf jaar duren om de technische innovatie om te zetten in een zakelijk succes. Hoe is dat mogelijk?

Beveiliging

De muziekindustrie heeft jarenlang beveiliging als argument genoemd. Omdat er onvoldoende DRM-technieken waren ontwikkeld, was de tijd nog niet rijp om muziek via internet aan te bieden. Een andere reden is dat de muziekindustrie geen vertrouwen had in de nieuwe markt en vast wilde houden aan hun oude business modellen. Men gaf ondernemers als Michael Robertson geen toestemming voor het gebruik van hun muziek. Het auteursrecht vormde zo een belangrijke belemmering voor de succesvolle toegang tot de muziekmarkt.

Clearing

Er waren best rechthebbenden die online muziekgebruik wilden toestaan, maar het waren er niet genoeg. Het muziekauteursrecht kent vele eigenaren. Je moet het zien als een taart waarvan ieder stuk weer door een ander wordt beheerd. Om een liedje via iTunes aan te bieden heb je de hele taart nodig. Het regelen van de rechten – clearing wordt het genoemd – is een langdurig en omslachtig proces. iTunes moest een jaar wachten voordat zij toegang had tot de Europese markt, omdat de deals die Apple in de VS had gemaakt niet geldig waren in Europa. Hier moesten weer nieuwe afspraken gemaakt worden.

Taart

De film- en televisietaart is nog veel groter dan de muziektaart. In vergelijking met muziek zijn er nog meer rechthebbenden en het clearen van alle rechten is een echte nachtmerrie. De internet televisiediensten die nu worden aangeboden via Joost, Zattoo en Babelgum zijn onvoldoende in staat gebleken de benodigde rechten voor premium content te clearen.

Oplossing

Wat is nu de oplossing? Toen de kabeltelevisie werd geïntroduceerd, deed zich een vergelijkbaar probleem voor. Kabel kon alleen succesvol worden als het premium content had. De wetgever heeft toen bepaald dat de rechten verplicht centraal werden beheerd, zodat van slechts één partij toestemming moest worden verkregen. Verplicht collectief beheer. Het clearen werd daardoor veel eenvoudiger. Die oplossing ligt nu ook voorhanden. Om internettelevisie tot een succes te maken, moet het clearen van rechten worden vereenvoudigd. Als wij niets doen, zullen we mogelijk nooit premium content op internet kunnen zien.