Op de plek waar in 1989 studenten werden doodgeschoten zijn de Olympische Spelen niet te bewonderen. Maar op de plek waar in 2006 Tibetanen werden doodgeschoten komen die Olympische Spelen weer wel langs. Door Jurryt van de Vooren / Sportgeschiedenis.nl.

Dat het olympisch vuur in Parijs twee keer is gedoofd, is geen probleem. Vier jaar geleden was dit vuur namelijk in de eerste twee weken al minstens dertig keer uitgewaaid. "Dat is normaal", zei een woordvoerder van het Griekse organisatiecomité Athoc toen, dus hoeven we hier ons ook niet druk over te maken. Wat echter helemaal niet normaal is, is de reeks aan gebeurtenissen rondom de huidige estafette.

De komst van de olympische vlam in San Francisco was ronduit verschrikkelijk: tussen een enorme hoeveelheid grimmige agenten huppelde het symbool van hoop en vrede door de stad. Voor een luidruchtig aangekondigde wandeling van Geert Wilders door Teheran of Jakarta is minder bewaking nodig.

Volgens het IOC zelf (PDF) is het olympisch vuur het symbool voor positieve waarden. Het Comité zegt hierover: "Zij, die met het vuur lopen, moedigen de wereld aan om hun wapens neer te leggen en zich te richten op de komende Olympische Spelen." Dat maakt het extra treurig dat deze oproep voor vrede met zoveel wapens moet worden beschermd tegen de boze buitenwereld.

Sinds deze week is helaas voor iedereen duidelijk geworden hoe leeg die woorden zijn, die als een ideologisch sausje over het vuur worden gegoten. Deze harde conclusie is niet gebaseerd op een politiek standpunt, maar terug te voeren tot simpele tekstverklaring.

Het einde van een sterk symbool

En zo is binnen een week een ijzersterk merk tot de grond toe afgebroken. Het had allemaal voorkomen kunnen worden, want er wordt tenslotte al een jaar voor gewaarschuwd. Erica Terpstra heeft zelfs donderdag op een IOC-bijeenkomst gevraagd maatregelen te nemen om nog erger te voorkomen - tevergeefs.

De voorzitster van NOC*NSF uitte dezelfde bezorgdheid als in september vorig jaar: wanneer het olympisch vuur naar Tibet gaat, zal het helemaal uit de hand gaan lopen. Dan is wat we deze week hebben gezien in Parijs, Londen en San Fransisco kinderspel.

Wat de olympische beweging boven het hoofd hangt, was een klein jaar geleden het onderwerp van een toespraak, die ik uitsprak in Olympia. Het wordt misschien vervelend, maar voor de zoveelste keer kom ik hierop terug. Ik vertelde mijn verhaal op de Internationale Olympische Academie, dat onderdeel is van het IOC.

IOC draagt verantwoordelijkheid

Daar vestigde ik de aandacht op de Mount Everest, die begin mei wordt aangedaan door het olympisch vuur als letterlijk en figuurlijk hoogtepunt van de estafette. Op deze berg werden in 2006 onschuldige Tibetanen doodgeschoten door Chinese soldaten. De moordpartij werd gefilmd door Roemeense bergbeklimmers, die toevallig in de buurt waren. Daarom zei ik:

‘Door de Chinezen niet te verbieden om met het symbool van hoop en vrede door het bevroren bloed van Tibetanen te lopen, geeft het IOC toestemming hiervoor. En daarmee wordt het IOC verantwoordelijk voor het uithollen van één van de belangrijkste olympische symbolen ter wereld. Meer bewustzijn over dit dreigende gevaar moet daarom heel snel ontwikkeld worden in olympische kringen om een ramp te voorkomen.

Dit is geen oproep tot een boycot van de Spelen van 2008, want de atleten moeten niet verantwoordelijk worden gehouden voor politieke problemen. Het enige waarom het hier gaat is de mogelijkheid tot een open debat met het IOC en de Chinese organisatie.'

Bijna een jaar later loopt de spanning inderdaad heel snel op. Woordvoerders van Tibetaanse organisaties spraken deze week tegen mij hun angst uit dat er mensenlevens in gevaar komen als Tibet wordt aangedaan met het vuur. “Er zullen protesten komen, en daar kunnen doden bij vallen." En dat is niet onwaarschijnlijk, omdat de Tibetaanse regering deze week heeft gezegd bij elk protest hard te zullen optreden. Het kan dus nog erger: rond de estafettetocht gaan misschien doden vallen… En toch doet het IOC niets, zoals het in 2001 wél deed toen de Chinezen een feestje wilden houden op een andere plek waar een bloedbad was geweest.

Zand op een bloedbad

In dat jaar wees het IOC de Olympische Spelen toe aan Beijing, maar had toen wel kritiek op een Chinees plan om het beachvolleybal te organiseren op Tiananmen Square, ofwel het Plein van de Hemelse Vrede. In 1989 werd hier een studentenprotest uiterst bloedig neergeslagen, waarbij aanzienlijk meer doden vielen dan op de Mount Everest. Het IOC zag het daarom niet zitten dat de Olympische Spelen juist daar zouden worden gehouden. In het evaluatierapport van het IOC stond 'dat Tiananmen Square hiervoor ongeschikt is.' Daarbij werd overigens niets gezegd over 1989, maar dat kunnen we er zelf wel bij denken.

De Chinese feestcommissie snapte deze hint en zei daarom op zoek te gaan naar iets anders. Vanzelfsprekend legden ook de Chinezen geen link met het bloedbad van 1989, maar dat denken we er wederom zelf wel bij.

Kort samengevat: op de plek waar bijna twintig jaar geleden een bloedbad plaatsvond zijn de Olympische Spelen niet te bewonderen, maar de op de plek waar twee jaar geleden een bloedbad plaatsvond zijn de Olympische Spelen wel te bewonderen.

Ik hoop dat het IOC nog weet waar het mee bezig is, want ik zie de logica niet meer.

Hier reageren.