Kan Wilders worden gestopt?

Premier Balkenende zei gisteren tijdens een persconferentie dat hij zich grote zorgen maakt over de gevolgen van de film van Wilders. Volgens de premier kan uitzending van de film alleen niet worden voorkomen. Is dat wel zo? Door Christiaan Alberdingk Thijm

Het moet gezegd worden: Wilders weet het nieuws te beheersen. Al maanden gaat het over een film die niemand heeft gezien en waarvan niemand weet wanneer hij wordt uitgezonden.

Mondjesmaat voedt Wilders de media met details over inhoud ("ellendige dingen uit de Koran" ), duur (vijftien minuten) en titel ("Fitna"). Of de film op televisie vertoond gaat worden, is nog onbekend. In ieder geval wil Wilders de film op YouTube plaatsen.

Intimidatie

Vanuit het kabinet is druk op Wilders uitgeoefend om de film niet te vertonen. In een indringend gesprek met Hirsch Ballin en Verhagen ("pure intimidatie" volgens Wilders) is de PVV-voorman gewezen op de schadelijke gevolgen van het uitzenden van de film.

Verhagen deed daarna in de media een oproep aan Wilders om de film niet uit te zenden. De premier zwakte dat een dag later af tot het nemen van zijn verantwoordelijkheid, zoals het in CDA-jargon heet. "Bezint eer ge begint," of soortgelijke woorden.

Van regeringszijde wordt erop gehamerd dat Wilders natuurlijk recht op zijn vrije meningsuiting heeft. Daar wordt direct aan toegevoegd dat het recht niet onbegrensd is. Tot slot zegt men dat het niet mogelijk is uitzending van de film te voorkomen.

Censuur

Is dat wel waar? Preventieve censuur past natuurlijk slecht in een democratische rechtstaat. In de Grondwet staat dat niemand voorafgaand verlof nodig heeft zijn gedachten te openbaren. Er is geen voorafgaand toezicht op de inhoud van een televisieuitzending. Toch is het niet ondenkbaar dat er beperkingen worden gesteld aan de uitzending.

Hate speech

Als Wilders zijn film op televisie wil vertonen moet hij eerst een omroep of een programma zover krijgen daarmee in te stemmen. Nova heeft al geweigerd en het zou mij niets verbazen als de gelederen in Hilversum gesloten blijven.

Ook YouTube kent zijn beperkingen. "We don't permit hate speech" staat in de richtlijnen van de site. Daaronder verstaat YouTube "speech which attacks or demeans a group based on race or ethnic origin, religion".

St. Teresa

Niet in alle gevallen is een preventief verbod uitgesloten. Volgens het Europese Hof van de Rechten van de Mensen was het verbod in Engeland om een blasfemische video uit te brengen niet in strijd met de vrijheid van meningsuiting.

In de video verrichtte de non St. Teresa seksuele handelingen met de aan het kruis genagelde Jezus. Het kan dus wel. Met name als het gaat om aanvallen op godsdiensten als zodanig, staat het Hof beperkingen op de vrijheid van meningsuiting toe.

Schade

Balkenende en Verhagen benadrukten gisteren de schade die de film van Wilders Nederlanders en Nederlandse belangen zal toebrengen. Verhagen zei dat de schade enorm zal zijn, ongeacht de inhoud van de film. Verhagen gaat er blijkbaar vanuit dat de moslimgemeenschap per definitie aanstoot zal nemen van de film, puur omdat deze door Wilders is gemaakt.

Als toegegeven zou worden aan dergelijke druk, zou dat betekenen dat de filmcarrière van Wilders bij voorbaat in de kiem gesmoord wordt. Dat komt in de buurt van de capitulatie waar Wilders van sprak in reactie op de oproep.

Dilemma

Het dilemma waar Wilders mee worstelt, is dat hij en zijn partij weldegelijk aansprakelijk kunnen zijn voor de schade die zijn film veroorzaakt. Als het ontstaan voor schade zo voorzienbaar is als het kabinet nu beweert, dan moet Wilders dat mee laten wegen bij zijn beslissing de film al dan niet uit te zenden.

Het recht om de islam te bekritiseren mag hem nooit worden ontnomen. Wilders moet zich alleen wel afvragen of hem geen andere mogelijkheden ter beschikking staan om dat te doen dan door het uitbrengen van de film.

Claims

Kan Wilders niet dezelfde kritiek uiten via een ander medium dat geen of minder schade veroorzaakt? Als dat zo is en Wilders daar onvoldoende rekening mee houdt, kan de politicus met flinke claims worden geconfronteerd. Dat zou wel eens het einde van Wilders en zijn partij kunnen inluiden. Wordt vervolgd.

Tip de redactie