De afgelopen weekeinde overleden dictator Soeharto greep in 1965 de macht in Indonesië. Vanaf dat moment verheerlijkte hij zijn rol in de onafhankelijkheidsoorlog tegen Nederland.

Meteen na de Tweede Wereldoorlog verklaarde Indonesië zich onafhankelijk van kolonisator Nederland. Soeharto, die in het Nederlandse leger was opgeleid, sloot zich aan bij het nieuwe Indonesische leger. Hij werd als bataljonscommandant verantwoordelijk voor de verdediging van de provincie Yogyakarta.

Opiumsmokkel

De Nederlandse inlichtingendiensten waren niet erg van hem onder de indruk. In 1946 brachten zij hem vooral in verband met grootschalige opiumsmokkel. Verder waren zijn eenheden 'slecht georganiseerd'. Dat bleek ook toen het Nederlandse leger in december 1948 probeerde Yogyakarta weer in handen te krijgen. Soeharto ontvluchtte het gebied halsoverkop.

Samen met andere aanvoerders startte hij een guerilla-oorlog vanuit de omliggende heuvels. Op 1 maart 1949 vielen ze Yogyakarta aan. Radio Republik Indonesia meldde geestdriftig dat de provincie was veroverd, maar twee dagen later gaf Radio Rimba Raya aan dat de aanvallers het overwicht niet konden behouden.

Heldendaad

Toen Soeharto eenmaal de macht had gegrepen, bleef er weinig ruimte voor relativering. 'Zijn' aanvallen werden voortaan beschreven als de heldendaad van een echte 'vader des vaderlands'. Afwijkende visies werden niet getolereerd. Zo was in korte tijd 'iedere straathoek bezet door guerillatroepen', en schreef een anoniem historicus dat Soeharto de Nederlanders had 'verlamd', en 'de wereld had wakker geschud'.

In werkelijkheid gaven VN-waarnemers aan dat Nederland de aanvallen op Yogyakarta succesvol had afgeslagen. Indonesië dankt haar onafhankelijkheid meer aan de Amerikanen dan aan Soeharto, hoe graag die zijn volk ook anders wilde doen geloven.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.