Een verpleegkundige van het UMC Groningen pleit voor orgaandonatie door kinderen jonger dan twaalf jaar. Ze worden wettelijk niet gezien als donoren, terwijl kinderdonatie het tekort aan organen kan helpen verminderen. Dat tekort bestaat al sinds transplantatie mogelijk werd. Door Anno.

Huid konden ze in 1200 voor Christus al transplanteren, in India. Maar inwendige organen transplanteren bleef tot in de vorige eeuw onmogelijk. De medische kennis was nog onvoldoende. Het was ook lastig experimenteren, want veel godsdiensten verboden lijkenschennis. Geleerden mochten alleen lichamen van terechtgestelde misdadigers of landlopers onderzoeken.

In de twintigste eeuw ontdekten artsen dat het immuunsysteem 'lichaamsvreemde stoffen' afstoot. Daarom transplanteerde dokter Murray in 1954 in het Amerikaanse Boston een nier van de ene naar de andere tweelingbroer. Omdat het een eeneiige tweeling was, stootte het lichaam van de zieke broer de nieuwe nier niet af.

Varkens

Twaalf jaar later, in maart 1966, verzorgde prof. dr. Maarten Vink van het Leids Academisch Ziekenhuis de eerste niertransplantatie in Nederland. Een moeder gaf daarbij een nier aan haar zoon. Vink en zijn team hadden eerst zes jaar geoefend op honden en varkens. Ze gaven geen ruchtbaarheid aan de zaak tot ze zeker wisten dat de operatie was geslaagd. Een jaar later waagden ze zich aan het transplanteren van nieren van een hersendode bij een niet-verwant persoon.

Later ging Nederland ook andere organen transplanteren, maar het vinden van donoren was een groot probleem. Het donorcodicil werd daarom geïntroduceerd, een met de hand geschreven en ondertekende verklaring dat je toestemming gaf voor orgaandonatie. In 1998 kwam er een centraal donorregister. Maar hoewel bijna iedereen in aanmerking wil komen voor transplantatie, zijn Nederlanders heel wat huiveriger als het om donatie gaat. Sinds 1988 blijft het aantal potentiële donoren schommelen rond de 2,4 miljoen.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.