Het wordt een keer tijd dat er actie wordt ondernomen om de structurele chaos op de Nederlandse wegen aan te pakken. Door Sacha Prins.

Het was aardig geweest als die chaos zou worden opgelost door de capaciteit van het wegennet af te stemmen op de vraag. Het is echter wrang dat we moeten gaan betalen voor gebruik van wegen waarvan we de aanleg via belastingen zelf al hadden gefinancierd.

Bovendien is het behoorlijk fantasieloos dat de oplossing zoals gewoonlijk niet meer behelst dan de hardwerkende burger geld uit de zak te kloppen voor iets dat 'ie toch al liever niet doet, namelijk in de file staan.

Slecht geïnformeerd

Desalniettemin gaat de gebruiker nu betalen voor het gebruik van een schaars goed -de wegen- wat volgens gangbare economische modellen de meest logische manier is. Critici die roepen dat dit via de wegenbelasting al gebeurt, zijn slecht geïnformeerd.

Wegenbelasting bestaat namelijk niet, want er wordt abusievelijk verwezen naar de motorrijtuigenbelasting c.q. houderschapsbelasting en die werkt eigenlijk net als de hondenbelasting: bezitten is betalen.

Ring Amsterdam

De accijnzen op brandstof zijn wel een typische 'u rijdt dus u betaalt' belasting, maar het probleem daarmee is dat er niet gedifferentieerd kan worden tussen drukke en minder drukke wegen. Concreet zal de Ring Amsterdam duurder worden dan een provinciale weg in de Achterhoek. Het welbekende principe van vraag en aanbod.

De proef die binnen afzienbare tijd rond Amsterdam van start zal gaan, spitst zich toe op de Ring A10. Gebruik daarvan zal worden belast met ouderwetse tol waarbij camera's bij de opritten gaan registreren welk kenteken aangeslagen moet gaan worden.

Track and trace

De proef die in het midden van het land gehouden zal worden gaat mensen belonen die geen gebruik maken van snelwegen tussen Utrecht, Rotterdam en Den Haag tijdens de spits. Dit zal worden gecontroleerd middels track and trace via GPS en GSM.

Het is overduidelijk dat deze proeven bedoeld zijn om de techniek te testen die rekeningrijden mogelijk moet gaan maken. Qua filedruk zal het namelijk weinig verschil gaan maken omdat er geen rekening wordt gehouden met provinciale wegen en sluiproutes.

Binnendoorweggetjes

Ik kan iedereen verzekeren dat beprijzing van enkel de Ring A10 rond Amsterdam zal zorgen voor overbelaste binnendoorweggetjes naar bijvoorbeeld de A9 of de uitvalswegen A1, A2 en A4. Ofwel de beprijzing (en beloning) zal voor de proef van symbolische aard zijn zodat er weinig verandert tijdens de proeven. Maar dat is prima, de techniek moet toch getest worden en een beetje extra chaos is een klein offer die de automobilist zal moeten brengen om de files te bestrijden.

Dat rekeningrijden wordt ingevoerd staat als een paal boven water. Of rekeningrijden ook daadwerkelijk een positief effect op de files zal hebben, moet blijken. Het ligt voor de hand dat mensen die de vrijheid hebben om hun reis te plannen, rekening gaan houden met het tijdstip waarop ze die reis gaan maken, maar hoeveel van de mensen die nu elke ochtendspits en elke avondspits in de file staan, hebben de vrijheid om hun reis te plannen buiten de spits? Immers, als ze die vrijheid hebben, dan zouden ze daar nu toch al gebruik van maken?

Melkkoe

Er gingen ooit stemmen op dat rekeningrijden een eind zou gaan maken aan de BPM en aan de motorrijtuigenbelasting, zodat de automobilist per saldo niet verder als melkkoe gebruikt zou worden. Ik zie dat somber in. De BPM wordt op slinkse wijze van luxe-belasting omgebogen naar milieu-belasting en de motorrijtuigenbelasting zie ik ook nog niet zo snel verdwijnen.

Volgens mij moet de dag dat de belastingdruk in dit land omlaag gaat nog aanbreken en ik denk niet dat de automobilist die eer als eerste ten deel gaat vallen.

Pre-paid kilometerheffing

BPM blijft -al dan niet onder die noemer- dus gewoon bestaan, en motorrijtuigenbelasting zal als een soort pre-paid kilometerheffing (denk aan het beltegoed op je mobieltje) gaan dienen voor de eerste paar kilometers op de snelweg. Mijd je de files en de spits dan betaal je per saldo net zo veel als nu, rijd je noodgedwongen vaak in de spits dan moet je bijbetalen.

Hoewel er nu ontzettende haast wordt gemaakt met een begin van de kilometerheffing, die volgens huidige planning in 2016 landelijk moet worden ingevoerd, hebben we hier nog lang niet het laatste woord over gehoord.

De volgende bezwaren zullen vermoedelijk van de sociale partijen gaan komen. Die gaan het namelijk opnemen voor die arme mensen die nou eenmaal voor hun werk in de file moeten staan en nou eenmaal geen keuze hebben.

Goedbetaalde columns

Hoe dan ook, er gebeurt wel iets momenteel en ik juich dat toe. De toekomst zal uitwijzen in hoeverre rijden duurder wordt en in welke mate de filedruk zal verminderen, maar het zal mijn tijd allemaal wel duren. Lekker thuis goedbetaalde columns schrijven en afspraken plan ik meestal om de files en de spits heen.

Zal dit warempel de eerste belastingmaatregel zijn waar ik eens een keer geen last van zal krijgen?

Hondenbelasting

Tenslotte: tijdens de research voor deze column las ik op Wikipedia de vermakelijke oorsprong van de hondenbelasting wat aangeeft dat zaken nooit echt zullen veranderen:

De hondenbelasting is geen uitvinding uit de tweede helft van de 20e eeuw. Het stamt uit de tijd dat de hondenkar gebruikt werd als transportmiddel voor de armen, terwijl de rijkeren het paard en wagen als vervoer gebruikten. De overheid zag in beiden een middel om transportbelasting te kunnen heffen. Het is niet bekend of het belastinggeld vervolgens ook in het toenmalig vervoer of wegenstelsel geïnvesteerd werd.