Ontwaakt, verworpenen der aarde

De 1-meiviering zegt de meeste Nederlanders weinig. In Duitsland, België en Frankrijk is het een nationale feestdag. Maar hier? 'Dag van de Arbeid', het zal wel. 1 mei is er vooral om bij te komen van Koninginnedag. Door Anno.

Vroeger werd 1 mei wel uitbundig gevierd. De socialisten organiseerden optochten en feesten, zwaaiden met vlaggen en hielden toespraken. Ze zongen de Internationale, het lijflied van de arbeiders overal ter wereld. Leden van de AJC (Arbeiders Jeugd Centrale) dansten rond de meiboom. Een oud volksgebruik ter ere van het ontwaken van de natuur. De socialisten vierden er de revolutie mee die een nieuw leven aankondigde.

Maar waarom 1 mei? In de negentiende eeuw werkten arbeiders tien tot twaalf uur per dag, zes dagen per week; ook kinderen. Maar ze begonnen voor zichzelf op te komen. De Amerikaanse vakbond wilde dat per 1 mei 1886 een achturige werkdag werd ingevoerd. De werkgevers weigerden. driehonderdduizend arbeiders gingen op die dag in staking. In Chicago liep het uit de hand. Zeven politieagenten werden gedood. Vier kopstukken van de arbeidersbeweging werden als straf opgehangen.

Demonstreren

De arbeiders gaven echter niet op. Op 1 mei 1890 besloten ze wereldwijd te demonstreren voor arbeidstijdverkorting. Miljoenen arbeiders deden mee. 1 mei werd officieel uitgeroepen tot de 'Dag van de Arbeid'. Alleen de Verenigde Staten kozen een andere 'Labor Day': 1 september. Maar pas de Russische Revolutie in 1917 zorgde voor een echte omslag. Toen beseften politici wereldwijd hoeveel macht de arbeiders hadden. Land na land voerde de achturige werkdag in; Nederland in juli 1919. De eerste mei bleef een feestdag.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.

Tip de redactie