De Rijksuniversiteit Groningen mist een belangrijke kans om stelling te nemen voor netneutraliteit. Niet handig, zeker niet nu personeel van universiteiten massaal kritiek heeft op wetenschappelijke uitgevers. Door Arjan Dasselaar.

Als gereïncarneerd Amerikaan geloof ik dat alles van waarde zijn prijs heeft, zij het niet altijd in harde centen.

De prijs voor vrijheid, bijvoorbeeld, wordt betaald middels de compromisloze uitvoering van principes.

Principes zijn duur, luidt het gezegde, dus kunnen we op grond van het nieuws van deze week concluderen dat de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) zuinige bestuurders heeft.

Internetvrijheid niet belangrijk

Meermalen kwam de RuG in het nieuws met berichten die erop duiden dat de universiteit internetvrijheid niet zo belangrijk vindt.

Eerst bleek dat de RuG een deel van het internetverkeer van twee studentenflats blokkeerde. Toen dat bekend werd, was het weerwoord van de universiteit dat dit eigenlijk geen nieuws was maar een ‘hype’.

Toch geen ‘hype’

Eerder was namelijk het draadloze netwerk van de universiteit ook al van zo’n gedeeltelijke blokkade voorzien, en dat was onopgemerkt gebleven.

Eh, juist ja. Volgens die logica zouden journalisten nooit meer over auto-ongelukken mogen schrijven zodra ze er ook maar eentje verzuimen te vermelden.

Kamervragen over internetblokkade

De Tweede Kamer schatte de nieuwswaardigheid van deze internetblokkade terecht hoog in, en stelde kamervragen

Goed, dat laatste is allang geen criterium meer voor ‘nieuwswaarde’ sinds we partijen hebben die reeds kamervragen stellen als de saucijsjes overdwars opgehokt liggen bij de horecaslager, maar toch.

Strijdig met netneutraliteit

Minister Maxime Verhagen vond de Groningse blokkade in elk geval relevant genoeg om er in heldere bewoordingen op te reageren.

Als een universiteit geld vraagt voor internettoegang, valt die internettoegang binnenkort onder nieuwe wetgeving voor netneutraliteit, aldus de minister. En vanaf dat moment mag je niet zomaar delen daarvan blokkeren.

Gemiste kans voor RuG

Het had een mooi moment voor de RuG kunnen zijn: niet wachten op die nieuwe wetgeving, maar je nu al presenteren als een universiteit die netneutraliteit hoog acht.

U weet nog wel: netneutraliteit, het principe dat een internetaanbieder zorgt voor een volledig werkzame internetverbinding. En dus niet optreedt als politieagent, omdat we daar immers al echte agenten voor hebben.

Grote wetenschappelijke uitgevers

Tegenstanders van netneutraliteit treffen we vooral aan onder grote uitgevers van muziek, films en wetenschappelijke publicaties, die graag willen dat de hele wereld met ze meespeurt naar auteursrechtschenders.

Laten met name die wetenschappelijke uitgevers nogal wat vijanden hebben onder universiteitspersoneel. Tegen één van die wetenschappelijke uitgevers loopt zelfs een heuse boycot waaraan ook medewerkers van de RuG deelnemen.

Te machtig

Wie vindt dat dergelijke uitgevers te machtig zijn, kan een mooie symbolische stap zetten door zelf stelling te nemen voor netneutraliteit.

Maar de Rijksuniversiteit Groningen trok zich sneller terug dan Hero Brinkman in een fabriek vol frisdrank. Nog dezelfde dag kondigde de RuG aan te zullen stoppen met het leveren van internet aan studentenflats.

Kennistempels

Jammer. Ooit waren universiteiten voortrekkers in de bouw van het Nederlandse internet. Zo’n open netwerk paste immers bij hun rol als kennistempels.

Tegenwoordig zetten diezelfde universiteiten bij wat tegenwind het mes in hun eigen voorzieningenaanbod. Dat is vast beter voor het universiteitsbudget. Maar met cynisch pragmatisme breng je je studenten geen principieel respect voor openheid bij.