De weerzin tegen Europa is geen dom of angstig populisme, maar een natuurlijke en vanzelfsprekende reactie op het geheimzinnige en dwingende gedrag van beroepspolitici. Door Arjan Dasselaar.

VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes heeft een helder idee over hoe je een debat moet voeren. De belangrijkste voorwaarde lijkt Wientjes voorkeur voor gesprekspartners die het met hem eens zijn.

Zo vindt Wientjes dat ‘eurosceptici’ maar genegeerd moeten worden. Eerder zagen we Wientjes al op het Binnenhof arriveren voor een vertrouwelijke discussie met FNV-voorvrouw Agnes Jongerius en partijgenoot annex premier Mark Rutte.

Kwestie-Griekenland

Wientjes, een niet-democratisch gekozen man die desondanks veel macht heeft, is niet de enige die graag zijn zin krijgt. Jan Kees de Jager wil de Tweede Kamer best informeren over wat het kabinet met de kwestie-Griekenland van plan is. Maar dan wel vertrouwelijk.

Dat heeft, als u althans een democraat bent, twee nadelen. Ten eerste dat het publiek niet te weten komt wat de volksvertegenwoordigers is verteld, en dus geen druk op parlementariërs kan uitoefenen.

Ten tweede dat volksvertegenwoordigers de verkregen informatie niet in het (publieke) debat mogen gebruiken, en dus minder goed hun werk kunnen doen.

Democratie per loterij

Wientjes en De Jager zijn natuurlijk niet de enige machtige mannen (of vrouwen) die het liefst zo min mogelijk pottenkijkers blieven bij het besturen van het gepeupel.

Je gaat niet de politiek in als je niet van macht houdt: daarvoor is de prijs in tijd en moeite te hoog. Daaruit volgt dat, als je die macht eenmaal hebt, zo min mogelijk last wilt hebben van alles wat die macht kan aantasten. Zoals critici.

(Een reden waarom wel eens is voorgesteld politieke functies middels een loterij te verdelen, wat ik met het verstrijken van de jaren een steeds beter idee ga vinden. In Athene werkte het immers ook. Maar dat terzijde.)

Oorlog winnen zonder hem te voeren

De beste manier om critici te pareren, is ervoor zorgen dat die critici niet iets hebben om te kunnen bekritiseren. Net zoals de beste oorlog er eentje is die je wint zonder een schot te hoeven lossen.

In beide gevallen is het fijn als de tegenstander geen munitie heeft. Geheimzinnigheid, vertrouwelijke informatierondjes en andere vormen van obscurantisme zijn daarom de natuurlijke wapens van machtigen die dat willen blijven.

Euroscepticus Jürgen Habermas

De Duitse filosoof Jürgen Habermas hield recent een toespraak in Berlijn waar hij kritisch was over de Europese Unie. Opvallend, want Habermas is voorstander van de Europese gedachte

Maar Habermas is niet blij met de wijze waarop Europa een speeltje is geworden van een elite-groep die zich weinig gelegen laten aan de wil van het volk. Mensen als Wientjes, vul ik maar even voor hem in.

Of mensen als Jose Barroso, president van de Europese Commissie, of Herman Van Rompuy, president van de Europese Raad, die beiden door de New York Times (een linkse, pro-Europese krant) worden bekritiseerd vanwege hun onwil om zich jegens het volk te verantwoorden.

Xenofobie, domheid en angst

Wat ons weer terugbrengt bij Jan Kees de Jager, die blijkbaar zo bang is voor het volk dat door onze parlementariërs wordt vertegenwoordigd, dat hij het liefst achter gesloten deuren met ze spreekt.

Het is usance om euroscepsis weg te zetten als het reflexieve resultaat van xenofobie, domheid en/of onvoldoende opleiding. Reflexief is die euroscepsis zeker.

Maar het is geen reflex van angst, maar een reflex van irritatie. Opgeroepen door beroepspolitici die het paradijs willen scheppen voor bewoners die niet wordt gevraagd naar hun mening over de inrichting.