Gevaarlijker dan kinderporno

Het is natuurlijk maar een proefballonnetje waar nooit iets van terechtkomt. Maar toch verraadt het plan van plaatsvervangend hoofdofficier Jet Hoogendijk om cryptografie te verbieden een totaal onbegrip van de digitale wereld én fundamentele burgerrechten. Door Arjan Dasselaar.

‘Qbz cyna.’ Als het aan Jet Hoogendijk ligt mag ik dat straks niet meer schrijven. Net zomin als ‘urg zbrg avrg trxxre jbeqra’.

Want cryptografie, oftewel het gebruik van geheimtaal, wordt dan strafbaar. Misschien nog wel strafbaarder dan lelijke, bedreigende, begrijpelijke dingen zeggen.

Hoogendijk, in Amsterdam werkzaam als plaatsvervangend hoofdofficier, wordt niet nerveus van wat ik hierboven schrijf (ga naar rot13.com om daarachter te komen), maar dat het niet gelijk duidelijk is wat ik schrijf.

En dus wil ze dat verbieden, anders kan ze niet vaststellen of ik een strafbaar feit pleeg.

Geen bewijsmateriaal tegen jezelf

Ik vind dat een beetje raar. Ten eerste heeft de politie net zoveel te maken met wat ik denk als met wat ik in onbegrijpelijke geheimtaal opschrijf: helemaal niets. Het is geen toeval dat de wet zegt dat ik niet verplicht ben om bewijsmateriaal tegen mezelf aan te leveren als ik verdachte ben in een zaak.

Ten tweede is een cryptografieverbod onmogelijk in een land met vrije meningsuiting. Want zelfs als je vindt dat die vrijheid begrensd moet worden, hoe kan je in vredesnaam grenzen stellen aan uitingen waarbij niet duidelijk is wat er geuit wordt?

Als we onduidelijke of onbegrijpelijke uitspraken willen verbieden, zijn er heel wat politici die subiet een advocaat nodig hebben.

Wantrouwen tegenover het onzichtbare

En ten derde verklaart Hoogendijk met dit voorstel de oorlog aan de persoonlijke levenssfeer van elke burger. Wat Hoogendijk zegt, is immers: "Ik wantrouw datgene wat ik niet kan zien."

Daar heb je geen last meer van als burgers verboden wordt om nog langer iets verborgen te houden. Maar dat heeft dan wel vergaande consequenties.

Als je cryptografie strafbaar wilt stellen, kun je net zo goed proberen om stenen te verbieden. Plexiglazen huizen zijn veel makkelijker voor de politie: minder inbraken, minder huiselijk geweld, minder kindermisbruik… Vermoedelijk zal zelfs de grootste anti-misdaadijzervreter dat te ver vinden gaan.

Cryptografie erger dan kinderporno

U merkt, ik vind het geen goed plan van Hoogendijk. Ook al omdat ik denk dat geen misdadiger zich er iets van zal aantrekken. Wie bereid is om andere mensen grof geweld aan te doen door kinderporno te maken of distribueren, zal ook geen seconde aarzelen cryptografie te gebruiken.

Tenzij je op het gebruik van cryptografie nog zwaardere straffen zet dan op het misbruiken van kleine kinderen. Maar dat lijkt me ook al niet waarschijnlijk. Welk parlement zou zo’n voorstel goedkeuren, en welke rechter zou zich prettig voelen bij het uitdelen van de maximumstraf voor dit ‘delict’ terwijl de werkelijke misdaad onbestraft blijft?

Straf voor niets

Want als je iemand straft voor het gebruik van cryptografie, waar straf je hem dan precies voor? Juist: voor het plegen van een misdrijf waarvan je denkt dat hij het heeft gedaan, maar waarvan je het niet kunt bewijzen.

Ongetwijfeld is dat exact de frustratie van Hoogendijk: door cryptografie slaagt politie er soms niet in om de bewijslast rond te krijgen. Maar dat lijkt me geen reden om iedereen die cryptografie gebruikt maar a priori als misdadiger te beschuldigen.

Creditcards en koeltassen verbieden

Zo lust ik er namelijk nog wel een paar. Winkeldieven gebruiken koeltassen om detectiepoortjes te ontlopen. Koeltassen sofort verbieden, en de gebruikers ervan arresteren! Inbrekers gebruiken creditcards om sommige (slechte) sloten te openen. Iedereen oppakken die er eentje aanvraagt, want die hebben vast snode plannen!

Hoogendijk maakt kortom alle gebruikers van cryptografie verdacht terwijl daar ook talloze eerzame burgers onder zitten. Dat weet ik zeker, want ik ben bijvoorbeeld zo’n cryptografiegebruiker, en ik ben ontzettend braaf.

Dictaturen in het Midden-Oosten

Cryptografie aanpakken is iets dat je tot dusver alleen tegenkomt in dictaturen. Toen ik een paar jaar geleden les gaf aan studenten uit het Midden-Oosten, waren er verschillende die cryptografische programma’s niet meer durfden te gebruiken. Want ze kregen na afloop altijd hardhandige visite van de lokale geheime dienst.

Deze studenten gebruiken inmiddels andere software, die ervoor zorgt dat de betreffende geheime diensten niet eens meer kunnen zien dat er cryptografie wordt gebruikt. Die techniek heet steganografie en hij is heel bruikbaar tegen dictators en Amsterdamse officieren van justitie.

Zo zou het zo maar eens kunnen zijn dat er in deze column een verborgen bericht zit. Maar niet aan Jet vertellen, hè.

http://www.twitter.com/ArjanDasselaar

Lees meer over:
Tip de redactie