Ook zo geschrokken dat The Social Network geen Oscar kreeg? Wees blij dat de American Academy of Motion Picture Arts and Sciences niet in het cultuurluddisme van David Fincher en Aaron Sorkin trapte. Door Arjan Dasselaar.

“‘The Social Network’ is voor de huidige generatie wat ‘Wall Street’ was voor de generatie van de jaren ’80.” Ik weet niet meer wie ik het hoorde zeggen, maar wel dat ik er van schrok. Niet omdat ik denk dat de spreker geen gelijk had, maar omdat hij deze vergelijking als compliment bedoelde.

Want Wall Street, een film over een diamantharde zakenman, was een aanklacht tegen het in de ogen van de regisseur ongebreidelde kapitalisme van de jaren tachtig. Net zoals The Social Network een aanklacht is tegen de opkomst (en de bouwers) van sociale netwerken in het vorige decennium.

Katy Perry

Toegegeven, beide films hebben veel gemeen. Beide scripts zijn uitstekend geschreven en zitten vol knappe dialogen. De regie van beide is strakker dan de gemiddelde outfit van Katy Perry. En beide films brengen hun boodschap zo slim over dat zelfs degenen tegen wie de boodschap is gericht, stonden te juichen toen de film uitkwam.

Michael Douglas speelde in Wall Street de rol van de genadeloze kapitalist Gordon Gekko, met als motto: ‘Greed, for lack of a better word, is good.’ Dat was bedoeld als aanklacht tegen de immoraliteit van Gekko, maar sommige mensen adopteerden het juist als hun strijdkreet. Douglas krijgt deze nog altijd nageschreeuwd.

Vrouwenhatend

De film The Social Network doet iets soortgelijks. Deze rolprent begint met een minutenlang durende dialoog die zo grappig is dat je als nerd bijna zou vergeten dat ‘ons soort mensen’ wordt weggezet als ongevoelig, arrogant en vrouwenhatend.

Heeft u de film niet gezien, dan verklap ik desalniettemin weinig als ik u zeg dat deze handelt over Mark Zuckerberg, de handige jongeman die de sociale site Facebook bedacht en ontwikkelde. Zuckerberg gedraagt zich in de film werkelijk onuitstaanbaar: het is een wonder dat zijn vriendin, die het al aan het begin uitmaakt, niet overgaat tot moord.

Voltooide cirkel

De film eindigt, in de beste clichétraditie van wat in Hollywood onder goed scenarioschrijven wordt verstaan, met het voltooien van de cirkel: Zuckerberg die, ondanks al zijn rijkdom, eenzaam achterblijft en via zijn eigen Facebook-site het contact probeert te herstellen met de vrouw die hij in het begin van de film wegjoeg.

De suggestie is even sleets als overduidelijk: nerds zijn dan misschien wel handig met computers, maar van het maken van vrienden hebben ze weinig kaas gegeten. Laat staan van het voor zich winnen van een levensgezel. Alleen vluchtige seks lukt, en dat louter omdat ze geld hebben. Nerds zijn volgens The Social Network dus kortom gemankeerde mannen.

‘Het meisje’

Als (mannelijke) nerd krijg ik bovendien spasmen in mijn middelvingers van een film die blijkbaar vindt dat een man pas geslaagd is als mens als het hem lukt ‘het meisje’ voor zich te winnen. (Als u dat niet seksistisch vindt, draai de sekserollen in voorgaande zin dan even om.)

Niet dat het iets nieuws is dat vrouwen op seksistische wijze als een soort te veroveren 'buit' worden neergezet, of dat vrijgezelle mannen als sociaal incompetent worden afgeschilderd. Kijk alleen maar naar de vele beledigingen richting premier Mark Rutte, of lees de research van psycholoog Brian Gilmartin. Maar dat een film waarin dat gebeurt, zo hoog gewaardeerd wordt, maakt me verdrietig.

Om zijn nogal trieste puntje te kunnen drukken, loog scenarioschrijver Aaron Sorkin er bovendien flink op los. Want Zuckerberg is helemaal niet single. Al sinds 2003 is Priscilla Chan zijn vriendin. Facebook werd pas in 2004 opgericht. Maar feiten zijn alleen maar lastig als je bezig bent met een demagogische karaktermoord.

Fahrenheit 9/11

The Social Network is net zomin een compliment richting deze generatie als Fahrenheit 9/11 een ode was aan George W. Bush. Pro forma heeft Sorkin nog even toegegeven dat hij de boel bij elkaar verzonnen heeft. Die boodschap zal echter de tientallen miljoenen mensen die de film hebben gezien, grotendeels niet hebben bereikt, laat staan overtuigd.

Des te rechtvaardiger dat de film geen Oscar kreeg voor beste film. De Amerikaanse publicatie WIRED zag dat als een belediging van nerds, maar het zit precies omgekeerd. Deze geringe waardering voor Sorkins reactionaire luddieten-agitprop is een teken dat nerds in Hollywood wel degelijk vrienden hebben.