De cartoon van Adriaan Soeterbroek op Joop.nl was smakeloos en droeg niets bij aan het debat over de PVV. Maar de VARA had deze niet hoeven censureren, laat staan een trap na geven. Door Arjan Dasselaar

Mag je een tekening maken van PVV’ers die moslims richting concentratiekamp sturen? Ja, natuurlijk mag dat. Het is dat ik het niet in hoofdletters mag schrijven. Oh wacht, dat mag ik wel. JA, NATUURLIJK MAG DAT.

Een maar niet uit te roeien misverstand wil dat de vrijheid van meningsuiting slechts bedoeld is voor meningen waar niemand bezwaar tegen heeft. Dat is quatsch. In dat geval zou het namelijk niet nodig zijn geweest die vrijheid te garanderen middels de grondwet.

Grondwet

Dat de vrijheid van meningsuiting in de grondwet staat, betekent dat de wetgever heeft bedoeld dat deze vrijheid de grootst mogelijke ruimte moet worden toegedicht. Alleen fundamentele, echt belangrijke zaken die bescherming nodig hebben, staan immers in de Grondwet.

Dus mag een cartoonist van de VARA-opiniesite Joop.nl een werkelijk walgelijke cartoon  maken waarin PVV’ers worden vergeleken met SS’ers die joden richting gaskamers sturen? JA, NATUURLIJK MAG DAT.

Smaakvol, scherpzinnig, inhoudelijk

Is die vergelijking smaakvol? Nee. Maakt de cartoonist een scherpzinnig punt? Nee. Is er dan op zijn minst sprake van een minieme inhoudelijke bijdrage aan het debat over de standpunten van de PVV? Nope.

Maar nergens in de Grondwet, die we als Nederlanders eens zouden moeten leren liefhebben zoals de Amerikanen de hunne, staan dergelijke voorwaarden aan de vrijheid van meningsuiting. Alleen de rechter mag, achteraf, zeggen: "Nou nou, meneer de cartoonist. Wat hier staat, ging wel wat ver." Bijvoorbeeld omdat het recht op vrije meningsuiting botst met andere rechten.

Niet naar de politie

Nu is het opvallende dat, bij mijn weten althans, niemand naar de politie is gegaan vanwege de bewuste cartoon en de rechter dus ook niet om een oordeel is gevraagd. Wel zijn er ondertussen diverse VARA-medewerkers bedreigd.

Deze bedreigers plaatsen zichzelf bewust buiten het debat en de spelregels die daarvoor gelden. Wie niet naar de politie wil, maar letterlijk en figuurlijk eigen rechter gaat spelen, is niet alleen een vijand van de vrijheid van meningsuiting, maar van het gehele democratische staatsbestel.

Terrorist

Iemand bedreigen is, voor alle duidelijkheid, verboden. Bedreigen, hoewel op zichzelf een uiting, heeft bovendien niets met vrijheid van meningsuiting te maken. Je mag vinden dat iemand het leven niet verdient, maar je mag niet aankondigen dat je gaat helpen met de vroegtijdige beëindiging ervan.

Want wie in dit soort situaties bedreigt, probeert een ander bang te maken zodat deze niet meer van zijn grondwettelijke recht tot vrije meningsuiting gebruik durft te maken. Wie bedreigt, is met andere woorden dus een terrorist. En wat maakt dat de VARA?

Buigen voor terreur

Juist, een organisatie die buigt voor terreur. Het is één ding om intern niet eensgezind te zijn over de cartoon van Soeterbroek, zoals Paul Witteman liet blijken in een column in de VARAgids waar hij het had over een ‘stompzinnige tekening’.

Maar het is heel iets anders om als organisatie te wijken voor fascisten – die term is geen Godwin indien ze terecht wordt gebruikt – die je de mond proberen te snoeren. De cartoon van Soeterbroek is niet onrechtmatig verklaard door een rechter, en had dus moeten blijven staan.

Des te walgelijker dat een medewerker van diezelfde VARA het vervolgens ook nog eens nodig vindt om de hoofdredacteur van Joop.nl, Francisco van Jole, een trap na te geven. Ik heb het dan natuurlijk over Paul de Leeuw, die in reactie op terreur niet boos werd op de bedreigers, maar op zijn collega Van Jole.

Blaming the victim

Wat resulterende in werkelijk tenenkrommend TV-theater, waarin De Leeuw, vergezeld van een man met een V op zijn colbert, Van Jole de schuld gaf van de terreurdaden van een ander. De V stond in de Tweede Wereldoorlog voor ‘victorie’. Tegenwoordig staat het blijkbaar voor ‘(blaming the) victim’. Daar doet dat pseudogoedmaaktheater van vrijdagavond niets aan af.

Mag Paul de Leeuw dat doen? JA, NATUURLIJK MAG DAT.

Maar als Francisco van Jole slim is, en een man van stavast, zoekt hij snel een andere werkgever. En om even in de van Godwins vergeven stijl van Joop.nl-cartoonist Adriaan Soeterbroek te blijven: bij voorkeur zonder collega’s die bij de geringste bons op de deur richting ‘der Bahnhof’ wijzen.