Benedictus XVI heeft het behaagd iets min-of-meer aardigs te zeggen over sociale netwerken. Dat zouden meer mensen moeten doen: het kan levens redden. Door Arjan Dasselaar.

Misschien is het een kwestie van toeval. De wet van de grote getallen. De paus zegt immers zo vaak onverstandige dingen – we noemen het AIDS-vraagstuk, we noemen beschaafde omgang met de homoseksuele medemens - dat er vroeg of laat iets zinnigs tussendoor moest glippen.

Zo nam de opvolger van Petrus het deze week op voor sociale netwerken. Althans, Zijne Heiligheid was er niet uitgesproken negatief over. En dat onderscheidt hem dan weer van andere senioren met een archaïsche baan die een grotendeels afgeschermd bestaan leiden.

Herder

De paus had natuurlijk een hoop waarschuwingen voor de digitale medemens in petto – je bent herder of je bent het niet – maar zowaar ook iets positiefs te melden. Namelijk: ‘Steeds groter wordende betrokkenheid in het publieke digitale forum, gecreëerd door de zogenoemde sociale netwerken, helpt bij het ontstaan van nieuwe vormen van interpersoonlijke relaties.’

Dat is opvallend, want er zijn nog steeds heel wat mensen die de mogelijkheid dat sociale media ook positieve effecten hebben, meteen verwerpen. Of op zijn minst wat eigenaardig vinden. Afgelopen week had ik twee gesprekken met respectievelijk een medewerker van een publieke omroep en een hooggeplaatste schrijvende journalist.

Minder ‘echt’

Beiden waren van mening dat online contacten minder ‘echt’ zijn dan zogenoemde IRL-contacten. IRL staat, zoals u waarschijnlijk weet, voor ‘In Real Life’, wat nerds is voor ontmoetingen die plaatsvinden in die grote open ruimte met dat meestal blauwe plafond. Dergelijke flauwekul hoor ik al jaren en het is dus maar nauwelijks verbazingwekkend dat de gesprekken die ik afgelopen week had dit patroon niet doorbraken.

Maar wel jammer. U en ik weten wel beter dan nog te luisteren naar kletspraat van mensen die internet wegzetten als een sociale fopspeen. Vorig jaar mocht ik in september een nachtje logeren in het lokale ziekenhuis wegens de operatieve verwijdering van UPC.

Toen ik dat de volgende dag via Twitter meldde, had ik binnen 10 minuten zes vrijwilligers in mijn inbox die zich meldden om boodschappen voor me te doen. En daarvan kende ik er maar twee ook uit het ‘echte leven’. Geen gekke score voor een ‘onecht’ medium. (Dank, nogmaals – de boodschappen had ik al binnen via Albert.nl.)

Geen oplossing

Natuurlijk is internet geen oplossing voor ieder sociaal probleem. En natuurlijk lopen er op internet ook onaardige, of gewoon onverschillige mensen rond. Dus natuurlijk worden ook op internet mensen in de steek gelaten – net als ‘in de echte wereld’ – als ze een noodkreet slaken.

Zo besteedde NRC Handelsblad recent veel aandacht aan een mevrouw die via Facebook haar zelfmoord had aangekondigd maar waarbij, volgens de krant, niet was ingegrepen. ‘Facebook voorkwam suïcide niet,’ kopte de krant. Ik vond het een opvallende vorm van nieuwsselectie.

Kroeg

Zo is me bijvoorbeeld nooit opgevallen dat NRC Handelsblad er melding van maakt als iemand in een kroeg luidkeels zijn naderende zelfgekozen einde aankondigt, maar de stamgasten dit wegwuiven. Terwijl ‘Kroegcamaraderie voorkomt suïcide niet’ toch ook heel aardig bekt. Maar ja, kroegen vormen ook geen bedreiging voor het businessmodel van NRC Handelsblad.

Ook heb ik er geen letter over gelezen toen vorig jaar een groep Nederlandse twitteraars een man die ze niet kenden, succesvol van zelfmoord wisten te weerhouden. Laat ik dat positief uitleggen: NRC Handelsblad heeft vast gedacht dat dit zo vaak voorkomt dat het geen nieuws is.

Gratuit gebash

Alle grappen over NRC ten spijt is het onderliggende probleem natuurlijk serieus. Het gratuite, bevooroordeelde gebash van sociale media mag dan misschien goed zijn voor je eigen sociale leven – als je bijvoorbeeld graag een sigaartje rookt met mede-Luddieten in een herensociëteit – maar het kan ook mensen afschrikken om nieuwe media te gebruiken.

Dat is niet alleen jammer, dat is doodzonde. Letterlijk, voor eenzame mensen die op sociale media nieuwe vrienden zouden kunnen maken, maar zich door oude media bang laten maken. Misschien zou NRC Handelsblad eens kunnen uitzoeken hoeveel mensen nog verder geïsoleerd raken als gevolg van zure krantenstukjes over sociale media.