Waarom Jeanine Hennis een betere minister van Justitie zou zijn dan Fred Teeven. En waarom een echte democratie tegen wetsovertreders vecht terwijl ze zich aan handen en voeten laat binden. Door Arjan Dasselaar

Wapens, meer wapens, nog meer wapens. Het gedragspatroon van de politie in Nederland is al sinds de IRT-affaire hetzelfde. Doorlopend wil de politie nog meer wapens, nog meer instrumenten om misdaad te bestrijden.

Alsof het leden zijn van de Amerikaanse National Rifle Association, voor wie een simpel handvuurwapen niet genoeg is. Nee, het arsenaal moet, zowel in letterlijke als figuurlijke zin, steeds groter, steeds uitgebreider, steeds dodelijker.

Vrij wapenbezit?

Als liberaal vind ik dat je alles moet kunnen doen en laten voor zover het geen inbreuk maakt op de vrijheid van een ander om te doen en laten wat die ander wil.

Dat maakt het bezit van wapens, in welke vorm dan ook, paradoxaal genoeg iets dat veel regulering behoeft. Zo eisen we van een medelander die een Baby Eagle in zijn kluis wil hebben, dat deze zich aansluit bij een schietvereniging, zich gedraagt als rechtschapen burger, en voldoet aan allerlei aanvullende regels.

Wapens zonder kogels

Terecht. Maar er zijn allerlei soorten wapens, en niet allemaal gebruiken ze kogels. Het instrumentarium van de politie bijvoorbeeld bevat lang niet alleen het dienstwapen.

Er zitten ook niet-gewelddadige instrumenten bij, die echter minstens zo gevaarlijk kunnen zijn voor de burgers die de politie geacht wordt te beschermen.

Gevaarlijke instrumenten

We hebben het dan bijvoorbeeld over kentekenregistratie, het instrument waarmee de politie potentieel grote aantallen Nederlandse burgers kan volgen zonder dat er een verdenking tegen hen bestaat. We hebben het over aftappen, dat we in Nederland graag en veel doen.

We hebben het over voorgenomen nieuwe wetgeving, die het Openbaar Ministerie censuurmogelijkheden zou kunnen geven. En we hebben het over bestaand beleid, waarbij cartoonisten en journalisten verantwoording moeten komen afleggen op het politiebureau.

Martelen

De politie bezweert keer op keer dat ze heus haar grenzen kent maar ik twijfel. Dat heeft niet zoveel met de Nederlandse politie te maken maar met het intrinsiek slechte dat in elke mens zit.

Bent u niet net als ik opgevoed met de Heidelberger Catechismus, dan verwijs ik u graag naar het volstrekt agnostische en overbekende Stanford-experiment. Daaruit blijkt dat mensen zich gaan gedragen volgens hun rol. Geef iemand wapens en een reden om ze te gebruiken, en hij zal dat doen. Soms, maar toch te vaak, tot in het extreme.

Martelen

Hoe ver het oprekken en misbruiken van bevoegdheden kan gaan, hebben we gemerkt in de Verenigde Staten. President George W. Bush liet zijn juristen net zo lang nadenken totdat ze juridische excuses hadden gevonden om te martelen.

Vanuit het perspectief van iemand die alleen bezig is de wet te handhaven, is dat voorstelbaar. Want martelen werkt. Ik vind het dus begrijpelijk – maar laat ik heel duidelijk zijn: ook walgelijk – dat Amerikaanse soldaten met dit door Bush gegeven wapen aan de slag gingen. Al spreekt het voor zich dat je zulke wapens niet moet willen gebruiken.

Vechten voor een goede samenleving

Er zijn in elke samenleving veel jonge mensen te vinden die graag willen vechten voor een goede samenleving. Hier of elders, zoals in Afghanistan. Maar vechten doe je niet altijd met geweld.

Vechten doe je ook door afstand te doen van het gebruik van bepaalde wapens, omdat ze de gebruiker ervan dehumaniseren. En als die gebruiker namens de overheid handelt, dehumaniseert niet alleen degene die het wapen hanteert, maar de samenleving als geheel.

Erfenis van Bush

Dat is de erfenis van George W. Bush en eentje waarmee de Verenigde Staten thans in het reine probeert te komen. Dat zou ons niet blind moeten maken voor de gevaren die onze eigen samenleving bedreigen.

Want als we de politie steeds meer vrijheidsschendende wapens geven, en dat wil justitiebaas Ernst Hirsch Ballin, verdwijnt vanzelf de samenleving die ze geacht wordt te beschermen.

Prijs in levens

Politieagenten zullen misschien beargumenteren dat het niet gebruiken van dergelijke wapens om de wet te handhaven, slachtoffers oplevert. En wellicht zelfs levens kan kosten.

Daarin hebben ze ongetwijfeld soms gelijk. Maar dat is niet het punt.

Het punt is dat een samenleving met burgerrechten af en toe helaas slachtoffers zal moeten incasseren, als de prijs voor het behouden van die levens het afstand doen is van die – vaak eveneens met veel bloed gekochte – burgerrechten.

Strijd om Uruzgan

Jonge mensen die in Uruzgan wilden vechten voor het brengen van dergelijke burgerrechten aan een land dat daar maar nauwelijks over beschikt: ik vind ze te prijzen. Maar het mooie (of het jammere) is dat je de grens niet over hoeft om voor vrijheid te vechten.

Begint u eens met het sturen van een mail aan Mark Rutte om liberaal Jeanine Hennis, en niet conservatief Fred ‘Grenzen Opzoeken’ Teeven, voor te dragen als nieuwe minister van Justitie.