Teveel mensen kopen teveel pillen zonder recept via internet. Het ministerie van Volksgezondheid maakt zich zorgen. Maar internet is niet de enige schuldige. De Nederlandse gezondheidszorg zou ook eens naar zichzelf moeten kijken. Door Arjan Dasselaar.

Er is niets dat een mens zich zo kwetsbaar kan laten voelen als het eigen lichaam. Toen ik op mijn zeventiende verjaardag met spoed werd opgenomen in een ziekenhuis, werden die gevoelens van kwetsbaarheid niet bepaald verminderd door het gedrag van het medisch personeel.

Zo voegde een arts me na de spoedoperatie toe dat het ontstane litteken er goed uitzag, ‘voor zover het er nog goed uit kan zien’. Want pubers zijn zelfverzekerd over hun lichaam en kunnen dat best hebben!

Diagnosefout

Dat de operatie als gevolg van een diagnosefout twee dagen eerder (in hetzelfde ziekenhuis) ook twee dagen nodeloos was uitgesteld en derhalve aanzienlijk meer complicaties veroorzaakte dan nodig was geweest, bleek geen reden voor compassie.

Want ook die diagnosefout had ik aan mezelf te danken, zo kon ik opmaken uit woorden van het verplegend personeel. ‘De meeste mensen hebben in jouw geval veel meer pijn.’ U leest het goed: ik had als een speenvarken moeten schreeuwen en me niet moeten laten afschepen met 500 milligram paracetamol.

Tuchtcollege

Na jaren in de medische journalistiek en op basis van gesprekken met mijn medisch veel kundiger zus weet ik inmiddels dat deze verkapte jij-bak onzin was. De blunder van de betreffende arts was vermijdbaar en wordt thans onderwezen als een fout die je niet mág maken. Tenzij je het leuk vindt om voor het Tuchtcollege te verschijnen.

Naar het Tuchtcollege ben ik zelf nooit gestapt. Het had niets opgelost, en bovendien: ‘Sorry’ vond ik waardevoller dan een disciplinaire sanctie tegen een arts. Dat ‘sorry’ is er, het zal niemand verbazen, net zomin gekomen als een tuchtzaak.

Sympathie

Ik deel deze informatie niet met u als verlate wraakoefening. Integendeel. Want mijn sympathie ligt bij de beoefenaren van medische beroepen. Niet alleen omdat ongeveer de helft van mijn familie in de gezondheidszorg werkt, ook omdat het machtig werk is. Wat is er nu mooier dan mensen beter kunnen maken? Er zijn nog steeds dagen dat ik overweeg de journalistiek in te ruilen voor de geneeskunde.

Ik deel deze informatie met u wel om begrip te vragen. Niet voor mezelf, maar voor iedereen die om wat voor reden ook bang is om een arts te bezoeken. Bangheid die wordt veroorzaakt door eerdere slechte ervaringen, of voortkomt uit ontzag voor iemand die in de ogen van veel patiënten misschien niet de sleutels tot leven en dood in handen heeft, maar toch in elk geval een beetje aan het slot kan morrelen.

Schaamte

Ik kan me zomaar voorstellen dat je in zo’n geval besluit om bij medische problemen niet naar de medicijnman of –vrouw te stappen, maar zelf aan het dokteren slaat met pillen uit een internetapotheek. Zeker als het een kwaaltje betreft waarvoor je je schaamt.

Begrijpelijk gedrag. Onverstandig – maar begrijpelijk. En toch ook alle begrip voor het ministerie van Volksgezondheid, dat zich zorgen maakt over de grote mate waarin mensen medicijnen bestellen via internet. De bezwaren zijn rationeel. Medicijnen zijn chemicaliën waar je veel vanaf moet weten om ze goed te kunnen gebruiken.

Viagra en nitroglycerine

Wie online Viagra bestelt, en gebruik daarvan combineert met het hartmedicijn nitroglycerine, kan zwaar in de problemen komen. Om nog maar te zwijgen over het verslavingsgevaar van benzodiazepines. Deze slaap- en kalmeringsmiddelen kunnen geen kwaad bij sporadisch gebruik, maar de praktijk leert helaas dat ze voor veel mensen verslavend zijn.

Maar de bezorgheid van het ministerie is te eenzijdig, want volledig beredeneerd vanuit de eigen medische professionaliteit. (Net zoals we vorig jaar al zagen tijdens de Mexicaanse griep.) Het ministerie denkt jammer genoeg niet na bij de reden waarom mensen via internet bestellen.

Huidcrèmes

Natuurlijk zijn er chronisch verslaafden aan slaapmiddelen, die internet zien als de zoveelste methode waarmee ze hun onverstandige behoeftes kunnen bevredigen. Maar dat verklaart niet waarom veel online apotheken erectiepillen en zelfs huidcrèmes (voor de kenners: triamcinolon, tretinoïne) verkopen.

Goedkoper zijn internetapotheken vaak ook al niet, en dus blijven maar een paar verklaringen voor het grote gebruik ervan over. Schaamte voor de eigen ziekte, of angst voor de eigen huisarts. Of beide. Ligt het probleem dan bij het bestaan van internetapotheken, of bij de toegankelijkheid van (huis)artsen zoals die door hun patiënten wordt ervaren?

Patiënten in India

Ik werk zelf in een beroepsgroep waarvan de beoefenaren een hoop hebben moeten bijleren als gevolg van internet. Bijvoorbeeld dat wij journalisten niet altijd even goed luisterden naar onze doelgroep, onze fouten weigerden toe te geven, en daardoor van onze lezers vervreemd waren geraakt.

Het dunkt me dat artsen zichzelf soortgelijke vragen moeten gaan stellen, als hun patiënten liever in India een erectiepil bestellen dan de gang naar de huisartsenpraktijk aan de overgang van de straat te wagen.