Zoekmachinegigant Google trekt zich terug uit China. Wat let andere bedrijven om hetzelfde te doen, bijvoorbeeld in Iran? Door Arjan Dasselaar

Wat een vertoning van de Europese Unie, maar wat was demissionair minister Maxime Verhagen er trots op. Op diens Twitter-pagina meldde de CDA-politicus maandag trots: ‘Goed dat de eu stap zet om vrije internettoegang in iran te verbeteren.’

Klonk dat even stoer. Het ANP had blijkbaar de fut niet meer om het verhaal van Verhagen eens goed uit te spitten. Het resulterende bericht doet vermoeden dat er harde actie wordt genomen tegen Iran:

‘Actie tegen internetverstoring’

‘De ministers van Buitenlandse Zaken stelden maandag in een verklaring dat het verstoren van internet en tv-uitzendingen onaanvaardbaar is. Ze willen daartegen actie ondernemen en roepen het regime in Teheran op de vrijheid van meningsuiting te respecteren.’

Niets mis mee. Helemaal prima dat minister Verhagen zich hard maakt voor de export van democratische waarden. Totdat je even gaat zoeken wat buitenlandse media hierover berichten. De EU is per slot van rekening een blok van 27 landen en trekt dus ook de aandacht van buitenlandse verslaggevers. Die observeerden echter een stuk minder daadkracht.

Later uitgewerkt

Lezen we even mee bij de Voice of America: ‘At a news conference, EU foreign policy chief Catherine Ashton offered no details about what sanctions, if any, the bloc might impose. She said the specifics would be worked out later.’

Het doet allemaal ernstig denken aan de film Team America, waarin de relatie tussen de Verenigde Naties en Noord-Korea op de hak wordt genomen. Die dialoog gaat als volgt:

Wapeninspecteur Hans Blix: ‘Laat me rondkijken. De VN moet streng zijn. Laat me naar binnen, of anders…’

Kim Jong Il: ‘Of anders wat?’

Hans Blix: ‘Of anders zullen we heel boos op je worden. En dan zullen we je een brief sturen waarin we je vertellen hoe boos we op je zijn!’

Goede bedoelingen

Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van minister Maxime Verhagen. Dat blijkt wel uit dit bericht, waarin staat dat achter de schermen met name Nederland zich voor de Iraanse burgerlijke vrijheden hard heeft gemaakt.

Maar ik twijfel wel, en niet voor het eerst, aan de daadkracht van de Europese Unie, die een stuk minder last van sceptici zou hebben als de Unie op buitenlands gebied wat meer zou durven dan alleen het versturen van boze brieven. Of het uitvaardigen van boze verklaringen.

Don’t be evil

Hopelijk doet de Europese Unie snel inspiratie op bij Google, een bedrijf dat ook lang grossierde in mooie praatjes over ‘don’t be evil’ waar echter de afgelopen 4 jaar weinig van terecht kwam. Een bedrijf dat actief het censuurbeleid helpt uitvoeren van een overheid die de organen van gevangenen oogst, is op zijn minst een beetje ‘evil’.

Gelukkig heeft Google dat zelf ook ingezien en gemerkt dat de rol als burgemeester in oorlogstijd die het bedrijf voor zichzelf in China zag, er langzaam maar zeker eentje werd van collega-cipier. De Chinese overheid heeft thans een Westers bedrijf minder om zich qua censuurbeleid achter te verschuilen.

Belijden

Het is mooi om te zien hoe bedrijven in de praktijk kunnen brengen wat overheden belijden. Om diezelfde reden valt het te hopen dat ook zoekmachines Yahoo! en Microsoft het voorbeeld van Google zullen volgen.

Daar hoeft het natuurlijk niet bij te blijven. Immers, er zijn ook bedrijven die actief meehelpen aan het onderdrukken van het Iraanse volk. Westerse bedrijven. Volgens de BBC zou Nokia Siemens aan de Iraniërs hebben geleverd.

Als Google’s besluit één ding laat zien, is het dat er geen harde actie van de Europese Unie, of welke overheid dan ook, voor nodig is om als bedrijf zelfstandig tot het juiste besluit te kunnen komen.