's Werelds beste zoekmachine leert op de harde manier wat critici jaren geleden al zeiden: met de regering van een dictatuur kun je geen handeltjes sluiten over burgerlijke vrijheden. Door Arjan Dasselaar.

Don’t be evil. Het bedrijfsmotto van Google laat geen ruimte over voor misverstanden. Vandaar dat Google meer dan concurrenten Microsoft en Yahoo! werd bekritiseerd toen het in China kantoren opende.

Over wat goed en kwaad precies zijn, kun je lang discussiëren. Maar dat de Chinese overheid zich regelmatig gedraagt op een manier die niet anders dan kwaadaardig te noemen is, staat buiten kijf. Wat had een bedrijf als Google dan ook ooit te zoeken in China?

Vrouwen

Er zijn veel landen op de wereld die nare dingen doen. In Saoedi-Arabië bijvoorbeeld worden vrouwen door de overheid behandeld op een manier die me niet aanstaat. Het is al erg genoeg dat daar westerse bedrijven zitten, maar die werken tenminste niet mee aan dergelijke praktijken.

Maar Google ging nog een stap verder. Google vestigde zich niet alleen in een land met nul respect voor burgerlijke vrijheden, het werkte zelf actief mee aan het schenden van diezelfde vrijheden. Dat eiste de Chinese overheid.

Schurkenwerk

Het is een eis waar Google nooit op in had moeten gaan. Het is één ding om zaken te doen met schurken. Het gaat veel verder om een deel van het schurkenwerk over te nemen. Toch is dat wat Google deed.

Het verweer van Google destijds leek op dat van de burgemeester in oorlogstijd: ‘Als we de censuur op zaken als het Plein van de Hemelse Vrede in eigen hand houden, kunnen we de Chinezen tenminste goed informeren over dingen die niet onder de censuur vallen.’

Onzinnig

Dat was toen al een onzinnig argument, dat voornamelijk bedoeld leek om de omzet in groeimarkt China veilig te stellen, in plaats van de mensenrechten van Chinezen. Want alleen informatie verspreiden die de Chinese overheid goedkeurt, kan de 100 procent Chinese zoekmachine Baidu ook wel.

Naar nu is gebleken, is de aanwezigheid van Google in China mogelijk zelfs schadelijk geweest voor de burgerrechten in dat land. Want Google deelde recent mee dat computers van het bedrijf vanuit China zijn aangevallen. De actie staat inmiddels bekend als Operation Aurora.

Het doel: ondermeer de bij Google gestalde e-mail van Chinese activisten. Je kunt je afvragen of deze activisten een Gmail-account hadden genomen als Google niet in hun land actief was geweest.

Duitsland versus Frankrijk

Hoe dan ook, de mededeling van Google is opzienbarend. Hoewel Google niet rechtstreeks de Chinese overheid beschuldigt van de pogingen tot inbraak, is dat wel de implicatie.

Daarom is het des te schokkender dat Google ook meldt dat ‘tenminste 20 andere bedrijven’ de dupe zijn geworden van soortgelijke aanvallen. Stelt u zich voor dat Duitsland zo’n grapje zou proberen uit te halen met computersystemen van Franse ondernemingen. De grootste vergaderkamer in Brussel zou te klein zijn.

Woedend


Google is het eveneens menens. Lees de blogpost van David Drummond, opperjurist bij Google. Hier spreekt iemand namens een bedrijf dat woedend is.

Geen wonder dat Google de hulp van spionagedienst NSA heeft ingeroepen. Ook de Amerikaanse Senaat steunt Google.

De zoekgigant heeft de Chinese overheid inmiddels voor het blok gezet. Voortaan wil Google alleen nog maar ongecensureerde diensten aanbieden in China. Dat dreigement heeft Google vooralsnog niet uitgevoerd.

China verlaten

Zet Google door, en dat is te hopen, dan is de kans groot dat Google dit gevecht niet wint en dus China zal moeten of willen verlaten. Dat is dan geen seconde te vroeg. Want het wordt steeds duidelijker dat de Chinese overheid geen enkele schaamte kent als het gaat om het handhaven van haar eigen macht.

Zo gaan de Chinezen volgens de Britse inlichtingendienst MI5 inmiddels zo ver om instrumenten als seksuele chantage en gemanipuleerde USB-sticks in te zetten voor het bespioneren van Britse zakenlui. James Bond, maar dan grimmiger, want echt waar.

Financiële strop

China verlaten betekent voor Google een financiële strop. Het bedrijf is er weliswaar geen marktleider maar verdient er desalniettemin honderden miljoenen. Maar welke kleur is mooier: het groen van dollars, of het rood van het bloed van in de nacht weggevoerde politieke activisten?

Mocht u dat overdreven retoriek vinden, dan helpt dit voorbeeld misschien om u te overtuigen van de Kafkaëske werkelijkheid die in China heerst.

Zo werden Chinese burgers die, bij wijze van steun, bloemen wilden leggen bij het Google-kantoor in Peking tegengehouden. Reden: bloemen leggen zonder vergunning zou illegaal zijn.

Heb ik de founding father van het moderne China toch helemaal verkeerd begrepen toen die zijn ‘Honderd Bloemen’-campagne startte.