Zowel bedrijven als personen gebruiken de aardbeving in Haïti om zichzelf via media als Twitter, e-mail en televisie hard op de borst te kloppen. Dat is misselijkmakend en roept om een passende reactie. Door Arjan Dasselaar

De ramp in Haïti is vreselijk. Iedereen die na het zien van de beelden van de gevolgen van de aardbeving niet spontaan naar zijn of haar portemonnee grijpt, kan er maar beter geen hebben. Ook wie elke euro moet omdraaien kan vermoedelijk nog wel een dubbeltje missen.

Ik heb dus twijfels over het vermogen tot medemenselijkheid van mensen die, zoals één medebewoner van dit land op nationale televisie verkondigde, alleen aan binnenlandse goede doelen geven en “dus” niet aan Haïti. Tuurlijk kerel.

Doodzieke oma

Na het overmaken van een gift past slechts stilte. Ooit al eens een directeur van een bedrijf meegemaakt die op televisie vertelt dat ie zo liefdevol voor zijn doodzieke oma heeft gezorgd? Natuurlijk niet. Wat voor windbuil doet zoiets? En wat gaat u als kijker dat aan?

Zorgen voor anderen is een privézaak. Opzichtig vertellen over je eigen goede daden is dus op zijn minst naïef. En op zijn ergst een kwaadaardige actie, die is bedoeld om u te manipuleren tot sympathie van deze zelfbenoemde goede Samaritanen.

Boze jood

Dat is geen nieuw inzicht. Tweeduizend jaar geleden schreef een pissige jood al deze rant: ‘Wanneer gij dan aalmoes doet, zo laat voor u niet trompetten, gelijk de geveinsden in de synagogen en op de straten doen, opdat zij van de mensen geëerd mogen worden.’

Vrij vertaald: als je aan het goede doel geeft, ga dit dan vervolgens niet rondbazuinen zoals die vervelende ‘Keeping Up Appearances’-types die zichzelf op de borst kloppen hoe goed ze wel niet bezig zijn, in de hoop er een maatschappelijk slaatje uit te slaan.

Tv uit

Dus u begrijpt dat ik donderdagavond de tv uit had, toen bekende Nederlanders plus zij die dat willen worden op televisie over elkaar heen buitelden om mensen te wijzen op het bestaan van giro 555.

Nu is niet iedereen opgevoed in een christelijk gezin en is smaak per definitie een kwestie van, eh, smaak. Ik ben het niet eens met, maar heb begrip voor, het standpunt dat publiekelijk geld geven ook heilzaam kan zijn.

Schaamteloze voorbeeld

Zo schreef vertaler Edwin den Boer donderdag op Twitter: ‘Ik ben ervoor om schaamteloos het goede voorbeeld te geven, maar dan wel zelf doen, niet anderen voor je karretje spannen.’ Een verdedigbaar standpunt, al deel ik het niet.

Het gaat echter voorbij goede smaak als mensen of bedrijven proberen persoonlijk of zakelijk voordeel uit een ramp te slepen. Het wemelde de afgelopen week van aanbiedingen in de trant van: ‘Als u iets voor mij of mijn bedrijf doet, stort ik naar rato geld op 555.’

Seks voor Haïti

Zo waren er diverse Twitteraars die aankondigden voor elke nieuwe volger een bedragje op rekening van giro 555 te storten. Ik moest onmiddellijk denken aan de Sigmund-cartoon van vrijdag: ‘Als u met mij naar bed gaat, stort ik 50 euro op giro 555.’

Het is één ding om te pronken met je goede daden en te hopen dat je er wat mee opschiet. Het is iets anders om jouw gift aan het goede doel rechtstreeks afhankelijk te maken van je eigen voordeel. Je medemenselijkheid verkopen: een zichzelf respecterende prostituee zou het niet doen.

Bloemlezing

Maar er zijn plenty bedrijven die zich er niet voor schamen. Een kleine bloemlezing (klik hier voor een langere lijst):

* Een verzekeraar die geld geeft aan Haïti, als u tenminste eerst even een autopolis afsluit. Of een offerte aanvraagt (onbaatzuchtig? Nou, nee. Leads zijn immers normaal ook niet gratis).

* Een schoenenfabrikant die Haïti steunt. Voor zover er klanten komen die een paar nieuwe schoenen afnemen.

* Een boekhandel, een cosmeticabedrijf en een pizzawebsite die per bestelling een euro hebben overgemaakt naar giro 555.

Adverteren met de dood

Het is adverteren met de dood. Een boekhandel vangt al snel veertig procent marge op een boek. Tegenover elke euro die een boekhandel aan Haïti afdraagt, staan bij een boek van 10,60 euro (btw meegerekend) dus drie euro’s resterende marge.

Extra marge, als het een bestelling betreft die zonder het luidkeels adverteren met de eigen goedheid niet zou zijn gemaakt. En dan vergeet ik nog dat giften aftrekbaar zijn voor de belasting, en dat nogal wat bedrijven gratis publiciteit hebben gekregen.

Wie zich afvraagt waarom ik dit gehoereer voor Haïti smakeloos vind, moet vooral bij dit soort bedrijven inkopen blijven doen.