Natuurlijk is de Rijksvoorlichtingsdienst een propaganda-organisatie met waarlijk Eisensteiniaanse allure. Maar kan mijn beroepsgroep misschien ook even de hand in eigen boezem steken? Door Arjan Dasselaar.

Het is een mooie week geweest – Philip Freriks bokt op als anchor van het staatsjournaal – en dus zal ik het gemopper op een andere overheidsgefinancierde organisatie tot een minimum beperken. Helaas valt het minimum in dit geval nogal fors uit.

De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) verdient kritiek vanwege het op dwangneurotische wijze proberen veilig te stellen van de persoonlijke levenssfeer van onze toekomstige koning Willem de Vierde en eveneens toekomstige koningin Máxima (1.0).

Fijn gezin

Het is per slot van rekening niet helemaal normaal dat je je zo extreem druk maakt over een paar onschuldige in Argentinië genomen foto’s door persbureau AP. U weet wel, die kiekjes waaruit je zou kunnen afleiden dat ons toekomstige staatshoofd een aardige vent met een fijn gezin is.

Niet alleen is relativeren een gave; strategisch denken is dat ook. Want is er nu geen enkele ambtenaar geweest die van tevoren heeft bedacht: ‘Als we een zaak beginnen, worden de foto’s nieuws.  Waardoor het privacybelang van de prins en zijn gezin misschien minder zwaar komt te wegen voor media die daarover berichten?’

Doordrammers

Daarnaast is het ook nog eens dom. Een organisatie als de RVD heeft de taak de reputatie van het koningshuis te beschermen.

Die is niet gebaat bij relletjes, en al helemaal niet als die relletjes het idee geven dat het koningshuis uit een stel doordrammers bestaat. Jokken over NU.nl is evenmin productief.

Natuurlijk mogen paparazzifotografen worden doodgeknuppeld met pakken Kleenex, en natuurlijk hebben ook beroemdheden recht op rust en privacy, maar de taak van de RVD is om dit soort kwesties binnenskamers op te lossen.

Vaardige ambtenaren verstaan de kunst om een ander dusdanig vriendelijk naar de hel te wensen dat je vooruitkijkt naar de reis, om een bekend citaat te parafraseren.

Beetje dom

Wellicht hebben ze dit allemaal bij de RVD zelf ook bedacht. De persoonlijke brief die Willem 4.0 bij de rechtbank liet voorlezen, wijst er dan ook op dat de Oranje-familie zelf nogal emotioneel betrokken is bij deze kwestie.

Maar de emoties van Willem-Alexander et al. zijn niet interessant: het Koninklijk Huis, waartoe Willem-Alexander behoort, valt onder ministeriële verantwoordelijkheid.

Dus had de RVD, desnoods met steun van Jan Peter Balkenende de Eerste, moeten ingrijpen: ‘Hoogheid, het spijt ons, maar dit kunnen we niet doen. Dit is, zoals uw echtgenote zou zeggen, een beetje dom.’

Mediacode

Echter niet half zo dom als de journalisten die de zogeheten ‘mediacode’ van de Rijksvoorlichtingsdienst hebben ondertekend. Welke waakhond van de democratie laat zich in godsnaam vrijwillig muilkorven?

Verwar de mediacode niet met het recht op privacy van het kroonprinselijk paar. Natuurlijk heeft het paar dergelijke rechten. Die zijn, net als de rechten van u en mij, zelfs in de wet verankerd.

Teveel macht RVD

Maar, zoals hoogleraar informatierecht Egbert Dommering eerder deze week schreef in NRC Handelsblad, de mediacode gaat veel verder.

Ook bij nieuwswaardige gebeurtenissen mag het kroonprinselijk paar volgens de Mediacode niet worden gefotografeerd.

Tenzij de RVD daar toestemming voor geeft. Dommering stelt dan ook dat de Mediacode de beslissing wat nieuws is, verschuift van de pers naar de overheid. Niet journalisten die onafhankelijk van machthebbers kunnen opereren, maar hun eigen vlees keurende ambtenaren, zijn de baas over het nieuws.

Aanval tegen censuur

De mediacode bevordert censuur, meent Dommering, en dus zouden media nog maar eens goed moeten nadenken of ze de Mediacode nog wel willen blijven onderschrijven.

Dommering speculeerde donderdagavond in het BNR-radioprogramma Mediazaken zelfs op een op handen zijnde ‘opstand’ van journalisten.

Tot dusver zonder veel effect. Hoewel media als NU.nl en NRC de mediacode toch al niet onderschreven, heeft voor zover ik weet geen enkel medium de code opgezegd. Jammer, want Dommering heeft gelijk. Wie niet wil vechten, moet niet zeuren dat hij terrein verliest.