Vooruitgang baart haar eigen probleemkindjes. Hoeveel mag een jaartje leven kosten? Door Peter Wierenga

Voor de politieke junk is de progressie voelbaar. In de Volkskrant zetten Kamerleden van zeven partijen tamelijk helder uiteen waarom we op hun partij zouden moeten stemmen, met een minimum aan technocratisch jargon. Dat verdwijnt term voor term uit het discours, zodat je jezelf waarempel op een spaarzaam moment van leesgenot kan betrappen.

We gaan ze niet een voor een bespreken, u heeft meer te doen, en zo niet, dan leest u ze zelf maar volledig. We lichten er eentje uit.

Renske Leijten

Namens de SP voert Renske Leijten een aanval uit op het marktdenken in de zorg. Excuses voor de omweg, maar we moeten eerst hardop constateren dat Roemer opnieuw verkiest buiten beeld te blijven, zoals hij ook al geen medewerking wilde verlenen aan een vroeg Nos-debat. Een democratisch tekort. Al past hier de kanttekening dat je je evenzeer kan afvragen wie toch die kiezers zijn die op hem overstappen zolang hij zijn mond houdt.

Een merkwaardig gegeven, dat overigens vaker optreedt. Hoe minder ik schrijf, hoe florerender het aantal volgers op sociale media wel lijkt. Een column kan het beste onopvallend eindigen, als het ware evaporeren, dagdroom ik soms. Maar nu dus niet, want ik had u Leijten beloofd.

Onnodige verspilling

Haar onderwerp is als geen ander verbonden aan de Vooruitgang: de zorg. Een van de grote thema's van de verkiezingen, want de bomen zijn allang teruggekeerd van hun reis naar de hemel. Kiezers snijden het liefst in het leger, maar wat daar te halen valt is peanuts. Volgens Leijten is de zorg zo duur geworden door “onnodige verspilling, overbodige bureaucratie en ondoordachte marktwerking”. Zelfs in het besef dat het woord onnodig hier overbodig is, moet ik toegeven dat de bijvoeglijke naamwoorden een overtuigend effect hebben.

Geef in plaats daarvan artsen en verpleegkundigen meer ruimte, aldus Leijten. Nog zo'n zin waar ik, als opponent van managementgebazel, gevoelig voor ben.

Efficiency

Toch klinkt het me al te utopisch. Is het ook niet zo dat we steeds ouder worden en de technologie steeds geavanceerder? Je hoeft geen Einstein te zijn om in te zien dat die twee iets met elkaar te maken hebben. Een vrijwel autonoom proces, waar je noch de markt noch de overheid de schuld van kan geven. Ook onder de "zuinige" Rutte vlogen de zorgkosten met miljarden euro's per jaar omhoog. Het is goed om te beseffen dat met bezuinigen op de zorg meestal niet bedoeld wordt dat er minder geld naar toe gaat, maar dat de stijging slechts afgeremd wordt.

Met louter efficiency, of die nou van de markt of de overheid moet komen, overwin je dat gigantische monster niet, ook al menen goeroes als oud-minister Ab Klink van het CDA dat er nog zoveel bespaard kan worden. Zoals uroloog Jan van der Wijk het beeldend verwoordt in een ingezonden brief: "Nergens worden mensen van straat gehaald waarbij vervolgens zonder enige reden een galblaas of prostraat wordt verwijderd."

Levenswinst

Als Leijten het aan de artsen zou willen overlaten, zou ze wel eens bedrogen uit kunnen komen. Van der Wijk stelt droogjes dat zorg nu eenmaal geld kost. "De vraag die de samenleving zich zal moeten stellen is: welke levenswinst tegen welke prijs zowel qua kwaliteit van leven als qua financiën is voor ons als samenleving acceptabel."

Een even terechte als knellende vraag. Die nog wat jaartjes nodig heeft om door te sijpelen in het politieke discours. Knijp ik er stilletjes tussenuit.