De recente serie De Oorlog blikt elke zondagavond terug op de oorlogsjaren ’40-’45. In de jaren ’60 maakte historicus Loe de Jong ook een serie over de Tweede Wereldoorlog. Met minder nuance, maar met grote invloed. Door Anno.

De Bezetting; deze televisieserie uit de jaren ‘60 gaf voor het eerst na de oorlog een overzicht van de gebeurtenissen in de bezettingstijd.

Eindelijk werd het complete verhaal verteld over Nederland en zijn burgers. Als historicus Loe de Jong op tv kwam met een nieuwe aflevering, was het stil op straat.

Bijna iedereen volgde de serie en daarmee werd de kijk van De Jong op de Tweede Wereldoorlog de algemene waarheid.

Het beeld dat Loe de Jong over de bezettingstijd schetste, was zwart-wit. Je was goed of je was fout geweest in de oorlog. De meeste Nederlanders waren volgens hem goed, dat wil zeggen principieel anti-Duits en antifascistisch.

En hoewel er wel wat protest tegen deze visie was, bleef dit jarenlang het overheersende beeld van Nederlanders op de oorlog.

Omslag

De omslag kwam pas in 1983. Historicus Hans Blom sprak uit wat meer mensen dachten: mensen maken fouten, maar dat maakt ze niet meteen fout. De geschiedenis is complexer dan dat en geschiedschrijvers zouden daar meer oog voor moeten hebben.

Als gevolg kwam de Tweede Wereldoorlog in nieuw daglicht te staan. Hierin waren Nederlanders geen helden die rigoureus kant hadden gekozen tegen de vijand. Ze waren mensen die deden wat hen het beste uitkwam en wat aanmodderden.

Uit lijfbehoud, desinteresse of wisselende sympathieën bleken de meeste Nederlanders niet zwart of wit, maar grijs. De verzetshelden en de schurken verdwenen hierdoor langzaam naar de achtergrond.

Maar oorlogshelden verdwenen niet allemaal, sommigen worden nog altijd herdacht. Lees hier over Bernardus IJzerdraat, die zich na de capitulatie van Nederland in mei 1940 meteen tegen de Duitsers verzette.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.