‘Ze weten daar niet eens waar Friesland ligt,’ zei de Friese fractievoorzitter van GroenLinks deze week over de VS. Zij vindt de dure reis van Friese politici naar Amerika, in september, dan ook onzinnig. Door Anno.

Toch was Friesland in 1782 het eerste Nederlandse gewest dat de VS erkende.

Op 4 juli 1776 verklaarden de Verenigde Staten van Amerika zich onafhankelijk van hun moederland Engeland. Jarenlang beschouwde de wereld hen als ongehoorzame rebellen.

Adams

Dat veranderde in 1778, toen Frankrijk – aartsvijand van Engeland – Amerika als onafhankelijke staat erkende. De Amerikaanse diplomaat John Adams, de latere president van de VS, promootte zijn land intussen in de Republiek.

Hij wist zeker dat ook de Nederlanders Amerika zouden erkennen. ‘Dat is zo zeker als een uurwerk,’ schreef hij in 1781.

Sympathie

Adams had gelijk. De Republiek had sympathie voor de Amerikanen, vooral omdat de VS een prachtige afzetmarkt zou zijn. Toch duurde het even voordat alle gewesten akkoord gingen met de erkenning van Amerika.

Op 26 februari erkende Friesland de nieuwe staat als eerste. Friese schepen hadden veel last van Engelse kapers, en de Friezen wilde Engeland zo dwars zitten. Alle gewesten volgden uiteindelijk het Friese voorbeeld, zodat in april 1782 de Staten-Generaal de VS als officiële staat konden erkennen.

De Friezen vierden de erkenning uitbundig. In juni 1782 organiseerden studenten en hoogleraren van de universiteit van Franeker een enorm feestvuurwerk.

Munt

Er werd in Leeuwarden een zilveren munt geslagen, met daarop een Fries die een indiaans meisje de hand reikt. En in 1785 verscheen in de Dokkumer Almanak zelfs een lied over de Amerikaanse Onafhankelijkheid: ‘Amerika dat is nu vrij, haha! Daarover zijn de Vriezen blij, haha!’

Omstreeks dezelfde tijd hadden sommige Friezen helemaal geen reden voor feest. Lees hier hoe predikant Eelco Alta voorspelde dat de wereld zou vergaan en hoe het tegendeel werd bewezen.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.