Uit angst voor de Mexicaanse griep werden de afgelopen weken aardig wat mensen in quarantaine gezet: Nederlandse scholieren in Indonesië, Duitse gevangenen, passagiers van een cruiseschip bij Marseille. Het afzonderen van zieken gebeurt al eeuwen. Door Anno.

Nadat de kruisvaarders in de twaalfde eeuw ongewild de besmettelijke ziekte lepra naar West-Europa brachten, zagen veel steden zich genoodzaakt buiten de stadsmuren een leprozenhuis te bouwen.

Daar leefden de zieken, die vaak ernstig misvormd waren als gevolg van hun ziekte, in volstrekte afzondering. Slechts twee dagen per jaar mochten de lepralijders de steden in en dan alleen met een ratelende klepper, zodat de bevolking wist dat ze in de buurt waren.

Stadsmuren

Soms werden zieken binnen de stadsmuren in quarantaine geplaatst, zoals in het Amsterdamse Werkhuis. Maar doordat veel zwakkeren stierven door de pest – vooral in de veertiende eeuw – en door verbeterde levensomstandigheden in de eeuwen erna, verdwenen de besmettelijke ziektes langzaam uit de Nederlandse steden. Om vervolgens door zeevaarders weer naar Nederland te worden meegenomen.

Aan het begin van de negentiende eeuw werd op het eiland Wieringen bij Den Helder daarom een grote quarantaine-inrichting gebouwd. Daar werden zieke matrozen ondergebracht om te voorkomen dat pest en cholera zich verspreidden.

Wassen

Ook Rotterdam zag in dat de scheepvaart risico’s met zich meebracht en gaf in 1914 opdracht tot het bouwen van een enorm quarantainecomplex in Beneden Heijplaat in Zuid. Maar toen dat in 1935 eindelijk klaar was, hadden inmiddels ook de mannen van de grote vaart geleerd zich goed te wassen. De noodzaak voor grootschalige quarantaine werd hierdoor minder.

Sinds 1950 komt quarantaine in Nederland dan ook alleen nog in incidentele gevallen voor.

Niet alleen na een reis, maar ook tijdens een reis konden nog wel eens vervelende en besmettelijke ziektes uitbreken. Lees hier alles over de ongemakken van rode loop, vlektyfus en scheurbuik.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.