'Zij staakten niet om goed of geld / Niet om der wille van den brood / Zij staakten tegen 't bruut geweld / Zij staakten om geslagen joden.' Aldus de schrijver A. den Doolaard over de Februaristaking in Amsterdam van 1941. Door Anno.

In februari 1941 werden 425 jonge Joodse mannen door de Duitsers opgepakt en afgevoerd naar concentratiekampen. Daarom had de Communistische Partij Nederland op de Noordermarkt in de Jordaan een vergadering in de open lucht belegd.

Afgesproken werd om uit verzet tegen de razzia's twee dagen te gaan staken. Iedereen moest het werk neerleggen. Vandaag is het 68 jaar geleden dat dit 'volksverzet' op dinsdag 25 februari 1941 in Amsterdam uitbrak.

Trams

Het begon met de tramchauffeurs, en zodra er geen trams meer reden had de rest van de Amsterdammers al snel door dat er gestaakt werd. De staking verspreidde zich als een olievlek over de stad.

Zelfs schoolkinderen werden door het verzet aangestoken. Zoals de 14-jarig Max van den Berg. Op zijn HBS was net de Joodse tekenleraar ontslagen. De staking maakte een diepe indruk op hem. Van den Berg en zijn medeleerlingen hadden uit solidariteit hun schooltassen dwars over de weg gelegd, zodat niemand er door kon.

Twee dagen

Maar niet alleen leerlingen deden mee, overal in Noord-Holland legden de arbeiders het werk neer. Het verzet duurde maar twee dagen. De Duitsers sloegen het met grof geweld neer: er werd in het wilde weg geschoten en met handgranaten gegooid. De betrokken steden kregen achteraf hoge boetes. Amsterdam zelfs vijftien miljoen gulden.

Op het Jonas Daniël Meijerplein, waar de Joodse mannen destijds zijn samengedreven, staat het standbeeld de Dokwerker om ons te herinneren aan de spontane opstand van de 'kleine man' tegen de Duitse overheersing. Zoals elk jaar zal daar vandaag de Februaristaking worden herdacht als symbool van verzet tegen onderdrukking en rassenhaat.

Lange geschiedenis

Nederland kent een lange geschiedenis van stakingen.Tussen 1810 en 2000 is 16.000 keer gestaakt in Nederland! Lees waarom de spoorwegstaking van 1903 de 'moeder aller stakingen' wordt genoemd.


De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.