Vallende bewindslieden

Het gebeurt niet vaak dat een minister aan de kant gezet wordt gezet door de eigen partij, zoals afgelopen week Vogelaar overkwam. Toch is het niet uniek in de Nederlandse geschiedenis. Twee eerdere ontslagen doen er sterk aan denken. Door Anno.

In 1993 boterde het al enige tijd niet tussen staatssecretaris van Sociale Zaken Elske ter Veld en de kamerfractie van haar eigen PvdA. Ter Veld moest bezuinigen en sneed daarom flink in de uitkeringen. Een doorn in het oog van haar fractie.

Ter Veld vroeg partijleider Wim Kok om zijn steun, maar die liet haar keihard vallen: 'Ik had mijn koffers allang gepakt in jouw geval.' De volgende dag kondigde Ter Veld in een emotionele toespraak haar vertrek aan.

Lubbers

In 1986 kon CDA-staatssecretaris van volkshuisvesting Gerrit Brokx wél rekenen op de steun van zijn partijleider, premier Ruud Lubbers. Toen uitlekte dat CDA-fractie van de staatssecretaris af wilde, probeerde Lubbers nog te bemiddelen. Maar de fractie hield zijn poot stijf, waarop Brokx ontslag nemen als enige optie zag.

Je eigen bewindspersoon zo laten vallen lijkt extreem, maar het kan nog extremer. Soms nemen bestuurders de hele regering met zich mee. Zo lag in 1951 VVD-minister Dirk Stikker onder vuur van zijn eigen fractie, die een motie van afkeuring indiende.

Vertrouwen

Hoewel de motie werd verworpen, stapte Stikker toch op, omdat hij het vertrouwen van zijn eigen partij had verloren. Uit solidariteit traden ook alle andere ministers af. Negen jaar later speelde zich eenzelfde scenario af bij ARP-minister Johannes van Aartsen.

Minister Vogelaar had daarvoor duidelijk te weinig krediet bij haar collega's: Vogelaars opvolger werd al meteen de dag na het aftreden warm onthaald.

In de Nederlandse politiek speelt vriendjespolitiek een belangrijke rol. Lees hoe een voorganger van Job Cohen zijn familie en vrienden bevoordeelde.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.

Tip de redactie