Toeristen laten praten over de kracht van een bijzonder eiland. Het Eilandgevoel daalt duizelingwekkend snel de diepte in. Door Paul de Lange.

'Als u luistert naar de stilte, wat hoort u dan?' Diepe gesprekken op tv hebben niet per se een lange aanloop nodig, bewijst Leo Fijen. Binnen drie, vier vragen komt de RKK-presentator tot de kern. De diepste zin van het leven, voor minder doet hij het volgens de omschrijving van het programma niet.

Het Eilandgevoel bestaat uit gesprekken met toeristen op Schiermonnikoog. Het liefst overvalt Leo ze in een duinpan of op een verlaten strook strand. Bijvoorbeeld als hij een vrouw op een stuk wrakhout ziet liggen:
– 'Waarom ligt u hier?'
– 'Ik bemin de stilte.'
– 'Waarom bemint u de stilte?'
– 'Omdat er zoveel in te luisteren valt.'
Enzovoort en zo verder.

Nu is Schiermonnikoog ongetwijfeld bijzonder (waar elders liggen vrouwen op wrakhout?), maar in Het Eilandgevoel is alles ineens wel heel bijzonder. Vanaf het eerste moment lijkt het wel alsof geïnterviewden louter hun diepste roerselen kwijt willen.

Bramen

Wanneer Leo en crew stuiten op een dame die bramen plukt, blijkt het meteen te gaan om iemand die 'meditatief bramen plukt'. En ja hoor, voor je het weet gaat het alweer over de zee als 'het mooiste concert van het leven.'

Daar is allemaal niet zoveel mis mee. Dat levert af en toe zelfs best mooie portretjes op. Tenminste, voor wie goed tegen de pijlsnel-de-diepte-in-aanpak van Leo kan. Het is ongeveer net als met achteruitrijden: waar de één er goed tegen kan, wordt de ander snel misselijk.

Voorbeeldje: een leraar die zegt ongelukkig te zijn, pakt zijn spullen in tijdens noodweer. Een donder op de achtergrond verleidt Leo direct tot de vraag: 'Misschien dondert het ook wel in uw hart?' Dat zijn geen bruggetjes meer, dat zijn touwladders naar beneden.

Wringt

Waar het echt wringt, is als Leo uiteindelijk toch op de moderne missionaris-toer gaat. God in een gesprek nooit opdringen, maar wel suggestief vragen of dingen niet aan iets hogers zijn toe te schrijven ('Ervaar je dan op zo'n eiland, in die totale stilte, dat er iets is dat boven jezelf uitgaat?').

Dan is het programma plots onmiskenbaar van de omroep die zondag de eucharistieviering verzorgt. Met bijbehorende klankkleur.

Dat altijd even proberen om het geloof ertussen te proppen ('Is god ook tussen twee mensen, als die van elkaar houden?'). Dat impliciet monopoliseren van een bijzonder eilandgevoel. Alsof niet-gelovigen toch minder betekenisvol van de stilte kunnen genieten.

Want één ding roemen alle toeristen aan Schiermonnikoog: de rust. 'Je hebt plekken waar je niemand tegenkomt.' Totdat je Leo Fijen ziet. Als je over een verlaten strand jogt, vraagt-ie rustig of hij morgenochtend met je mee mag. Volgend jaar misschien toch maar naar Vlieland.

Het Eilandgevoel, RKK, woensdag, Ned 2, 19.55uur