Een Zomergasten-aflevering die begint met een fragment van grazende schapen, dat kan niet anders dan een omen zijn. Een omen voor een enorm middelmatige, genuanceerde, beheerste avond waarin door de Zomergast vakkundig om alle gevoeligheden wordt heengeluld. Door Bert Brussen. 

Dat klopt, zo is de conclusie na afloop van deze Zomergasten-aflevering met Al Jazeera en oud-NOS-correspondent Step Vaessen als gast.

En dan eindigt de avond in een soort van Volkskrant Magazine, maar dan op tv. Met een fragment uit Saturday Night Fever als gaapopwekkende kers op de lauwe appelmoes. Hoe heeft dit zo ver kunnen komen?

Dick Swaab

Met een gast als Vaessen doe je weinig aan het verloop van een avond. Vaessen is duidelijk niet iemand die even in zichzelf laat kijken. Ze is weliswaar geen wetenschapper, zoals het anti-fuifnummer Dick Swaab van vorige week, maar wel een verslaggever. En dat doet ze: verslag geven. Over Indonesië. Over Javanen die net zo mysterieus over zichzelf zijn als Limburgers (Vaessen is een Limburger).

Over de president van Indonesië die een “bange man” (een soort Balkenende) blijkt te zijn. Over de kampongs waar mensen intens gelukkig zijn omdat ze niks hebben maar wel elkaar. Over de islam die enorm veel troost biedt als er een verwoestende tsunami over het land is getrokken. Over Al Jazeera, waar de mooiste newsroom hebben die er bestaat. Over de sjeik van Qatar die Al Jazeera financiert met zijn olie- en gasgelden omdat hij met zijn kleine landje groot wil zijn.

Een echte vakvrouw: Step Vaessen hoef je niet uit te leggen hoe dat moet, verslaggeven. Maar over haar eigen leven verslaggeven gaat dan weer wat moeilijker.

Zielepijn

Gelukkig was er nog zoiets als ongewild maar oprecht verdriet, zij het nog altijd beheerst en als verslaggever beleefd. Zielepijn. Zoals dat er bij hoort bij Zomergasten. Haar ex-man André die vorig jaar zelfmoord pleegde was dat verdriet.

Om, laten we zeggen, organisatorische redenen kon dit onderwerp niet meteen worden uitgediept toen het voor het eerst werd benoemd (het volgende fragment was Pippi Langkous) dus moest het wachten. Maar toen het er eenmaal was, was het schoon en vredig. Het was meer Step Vaessen dan ze waarschijnlijk zelf had gewild. Die genuanceerde vrouw die haar hele leven op zoek is naar balans. En vrede.

Vrede die ze ook meende te vinden in de islam, een religie die, zoals ze dagelijks om zich heen ziet, zo veel voor mensen kan betekenen. Maar een YouTube-fragment waarin een groep moslimradicalen een andere groep moslimradicalen op allerminst vredige wijze afslachtte, had volgens haar niets met de islam te maken. Dat was dan het resultaat van kuddegedrag en beslist niet het resultaat van de religie.

Krakers

Tsja. Zo is het makkelijk vrede vinden natuurlijk. De manier van vrede vinden is net zo ongebalanceerd als haar herinneringen uit de tijd dat ze tot de harde kern van krakers in Nijmegen behoorde.

Een fragment waarin de politie ergens midden jaren tachtig tot ontruiming van haar kraakpand overging en haar krakersgroep voor de lol een belendend bankgebwouw sloopte, riep opmerkelijk weinig herinneringen op. Selectief herinneren garandeert een vreedzaam verleden.

Nou ja, Step Vaessen is een Limburger. En dat is toch een soort van Javaan. Die laten niet zo makkelijk mensen toe. Die doen liever verslag. Objectief en genuanceerd. Gaarne zonder kritiek op religies of samenlevingen. Altijd zoekend naar een balans. Als die balans doorslaat naar het positieve is dat ook evenwicht.

Vrouwenblad

En daarom eindigde deze derde Zomergasten-aflevering van het seizoen 2011 in een soort vrouwenblad op televisie. Inclusief getut over toenadering tot het spirituele, geloof in geesten en een huiskat die “alle stress oppikt”.

“Je praat er vakkundig omheen”, zei Jelle Brandt Corstius afsluitend. Waarmee hij de avond perfect samenvatte.