De toon van een Zomergasten-aflevering met schrijver Maarten 't Hart als gast laat zich het beste samenvatten aan de hand van onderstaande dialoog. Door Bert Brussen.

Jelle Brandt Corstius: "Je praat met ongelofelijk veel vuur en passie over de stekelbaars".

Maarten 't Hart: "Ja maar, er is toch niks mooiers dan de stekelbaars?".

Oprecht gefascineerd zijn door de regelmatige dwanghandelingen van een hitsige stekelbaars die elk uur door zijn eigen nest heen zwemt en daar zonder een spoortje van ironie uitvoerig over uitweiden, dat is Maarten 't Hart ten voeten uit.

Al na tien minuten werd voor iedere kijker duidelijk dat 't Hart de ideale Zomergast moet zijn.

Maarten 't Hart praat namelijk vanzelf. Geef hem de ruimte en hij gaat los, ongegeneerd, niet gehinderd door camera of schaamte, even oprecht als gepassioneerd.

Paradijsvogels

Voor Brandt Corstius was het een gast die hem waarschijnlijk regelmatig deed denken aan een van de vele paradijsvogels in Rusland, de kleurrijke mensen met de mooiste verhalen.

Puur op gevoel, zonder hinderlijke remmingen. Met een gast die over dezelfde hoeveelheid kennis, enthousiasme en de kunde om bloemrijk te kunnen vertellen beschikt als Maarten 't Hart kun je hoogstwaarschijnlijk complete seizoenen Zomergasten vullen.

Waar in de aflevering met Jan Marijnissen de keuze van Brandt Corstius om zijn gast alle ruimte te laten zich wreekte in stroefheid en een te dominante zomergast, kleurde 't Hart die ruimte in met hilarische pessimistische oneliners over het naderende einde der mensheid, de (al te) bekende Maarten 't Hart-stokpaardjes over Maassluis en de Bijbel maar ook met oprechte betrokkenheid bij excessen uit de Nederlandse samenleving die, op de 't Hartiaanse wijze uitgelegd, de kijker een blik gunden op inktzwarte en haast misdadige gebeurtenissen in de zeer recente vaderlandse geschiedenis.

Nachtmerrie

De justitiële dwaling waardoor Lucia de Berk onterecht zes jaar vast zat wordt, bezien door het oog van 't Hart, een nachtmerrie waardoor Kafka badend in het zweet van wakker zou schrikken.

"Ik heb geen enkel vertrouwen meer in de rechtstaat", zei de Zomergast naar aanleiding van een Journaal-fragment waarin Lucia de Berk door het Hof werd veroordeeld. Zijn woede was bijna tastbaar.

Het was dan ook onmogelijk het niet tenminste voor de duur van de uitzending eens te zijn met zijn uitspraak "ervoor te zorgen zo ver mogelijk weg te blijven van dat gebefte geboefte".

Veestapel

En ook 't Harts betrokkenheid bij de boeren die destijds in 2001 hun veestapel afgeslacht zagen worden vanwege de mond en klauwzeer, waarover een onwerkelijk schokkend fragment uit een 2Vandaag-reportage werd vertoond, zal zelfs de meest notoire vleeseter niet onberoerd hebben gelaten. Even was het stil in de studio. De lucht moet er elektrisch geladen zijn geweest.

Maar toen was het alweer het einde van de avond, de tijd en ruimte voor leed is immer begrensd. Er moet overigens worden gezegd dat Brandt Corstius vakkundig genoeg bleek om niet te lang in het hartzeer en wereldleed van zijn gast te blijven hangen.

Chemie

Er was reeds een avond pijlsnel voorbijgegaan die gevuld werd met onderhoudende verhalen, zonder dat het ergens vastliep of de chemie tussen gast en gastheer volledig verdampt leek te zijn. Wat dat betreft kon Brandt Corstius zich koning voelen: Maarten 't Hart is met zijn erudiete wereldvreemdheid en onbedoeld ironische uitstraling precies het soort mens waar Brandt Corstius het meeste mee kan.

Zelfs het terloops aanstippen van existentieel leed als eenzaamheid en de onmogelijkheid van liefde ging even vloeiend als het bevruchten van een vers geschoten homp kuit door een stekelbaarsje.

Na een fragment waarin familieleden van 't Hart keiharde kritiek uitten op het zwarte schaap uit hun familie zaten gastheer en gast gespiegeld tegen over elkaar, elkaars houding exact gekopieerd als twee geliefden die het prille geluk ervoeren, precies zoals de zomergast eerder die uitzending nog had uitgelegd in een microcollege menselijk gedrag. Illustratiever voor deze Zomergasten-aflevering kan een beeld eigenlijk niet zijn.