De VARA haalt de aloude ombudsman van stal. Een tweede leven met potentie of een lijk uit de kast? Door Paul de Lange.

De eerste tv-week van het nieuwe jaar verlangde meteen diepe opgravingen in het geheugen.

Dat de overleden Lous Haasdijk achter de bril in het tv-spelletje Babbelonië school, zullen kijkers van boven de dertig zich nog wel herinneren.

Maar dat ze ook het Journaal heeft gepresenteerd? Menig geheugen zal die kennis ergens onderweg hebben verloren, of verdrongen.

Frits Bom

Wroeten in herinneringen is ook nodig bij De Ombudsman, het programma dat de VARA na tientallen jaren opgraaft. De laatste die de functie vervulde was Frits Bom.

Aangezien hij daarna ook nog Konsumentenman en Vakantieman is geweest, kan het zijn dat het geheugen hier wat dingen op een hoop gooit.

Wat was, kortom, ook alweer het nut van een ombudsman op tv? Na één aflevering heeft Pieter Hilhorst nog niet echt een antwoord kunnen geven op die vraag - die van zichzelf ook niet echt wil prangen.

Uitkering

Natuurlijk, een ombudsman staat burgers bij in hun gevecht tegen de overheid. Zoals de bijstandsmoeder wier uitkering is stopgezet. Of de man die zijn vrouw aan asbest verloor, maar zich te laat bij de gemeente aanmeldde om de kankerverwekkende troep kosteloos van zijn erf te laten verwijderen.

Schrijnend allemaal. Maar inmiddels weet je als kijker ook dat slachtoffers op tv zelden geheel buiten hun schuld tot hun nek in de problemen zitten. Zo blijkt de bijstandsmoeder naar eigen zeggen een tijdje haar kop in het zand te hebben gestoken. Dus waarom de gemeente nu haar incasso-kosten zou moeten betalen?

Bakzeil

Het lukt Hilhorst zowaar toch. Maar in zijn tweede gevecht tegen bureaucratische molens (het item over asbest) haalt de nieuwbakken ombudsman bakzeil. En vervolgens gebeurt er helemaal niets. Een dergelijk resultaat laten zien is eerlijk, maar het wekt ook verbazing.

Pieter Hilhorst is een Pieter Storms zonder breekijzer. In De Ombudsman geen overvallen met camerateams, voeten tussen deuren of dreigende taal richting receptionisten. Heel keurig allemaal, maar wat overblijft is bij tijd en wijle slaapverwekkend. Op het kijken naar discussies met ambtenaren zullen weinigen zitten wachten.

Breekijzer

Commerciële programma's als Breekijzer hebben van gevechten tegen bureaucratie gemeengoed gemaakt. Veelal op een populistische toon, en vaak met het nodige vertoon. Op die ontwikkeling valt van alles aan te merken.

Toch kan televisie niet zomaar ongestraft een paar stappen terug in de tijd. Beschaafd boos worden op tv blijkt hopeloos passé. Hoe opgepoetst ook, De Ombudsman nieuwe stijl blijft televisie uit de oude doos. Dezelfde doos waaruit Lous Haasdijk ooit het Journaal moet hebben gepresenteerd.

De Ombudsman, Ned 2, VARA, vrijdag 21.20 uur.