Zomergasten: Viktor en Rolf

Dat Margriet van der Linden presentatie-ervaring heeft moge duidelijk zijn. De manier waarop zij in de promo de eerste Zomergasten-aflevering van dit seizoen aankondigde, verraadde het vorige leven als anchor van 5 in het Land. Een heel verschil met de voorgaande Zomergasten-presentatoren, zoals Joris Luyendijk en Bas Heijne. Door Bert Brussen

Van der Linden bleek vooral degelijk journalistiek: kritisch, snel en streng met de lijntjes stevig in handen. Een ware Zomergasten-stijlbreuk, omdat voorheen het juist de gasten waren die de avond en richting bepaalden, maar voor veel critici zal het koele optreden van Van der Linden en het zo goed als volledig ontbreken van het Freudiaanse gepeuter in de ziel een verademing zijn geweest.

Of zomergasten Viktor & Rolf, twee bedeesde maar niet onaardige Brabantse jongensachtige heren, hun deelname aan deze eerste uitzending van 2009 ook als een verademing hebben ervaren valt te betwijfelen.

Kluizenaars

Voor de twee kluizenaars die doorgaans liever mode ontwerpen dan in de spotlights verschijnen, moet het een lange drie uur zijn geweest. Ze zullen zich daar aan die tafel, in dat nieuwe maar wederom afstandelijke en eenzaam stemmende typische VPRO-décor, hebben gevoeld zoals ze zich voelden tijdens een mondeling tentamen op de academie. Bescheiden, introvert en soms haast verlegen gaven ze braaf antwoord op het spervuur van vragen dat werd afgevuurd door strenge juf Van der Linden. Niks ruimte voor de gast. Niks uitweiden door associaties of gedachtesprongen. Antwoorden moesten er komen en snel ook.

Staccato

Van der Linden stelde een vraag, bij voorkeur eindigend met een eigennaam (“Rolf?”), vervolgens gaf de charismatische Viktor het antwoord en vulde de timide Rolf de gaten op, zodat daar weer een nieuwe vraag overheen kon. Vraag, antwoord, vraag antwoord. In dit staccato ritme van vragen, korte antwoorden, vragen, strompelde de aflevering van fragment naar fragment.

Nee, zomergast zijn bij Van der Linden is niet bepaald hetzelfde als in een warm bad stappen. Van enige oprechte interesse leek in eerste instantie nauwelijks sprake, soms werden antwoorden droogjes afgekapt met een “Jaja…volgende fragment”, en de chemie tussen gastvrouw en gasten spatte niet van het scherm af. Maar toegegeven: het presenteren van een drie uur durend live prestigeprogramma met nota bene een duo als gast is ook wel een heel verre sprong in onbekend troebel water.

Binnenvetters

Bovendien bleken de heren Viktor en Rolf niet het soort van gasten dat graag in het middelpunt van de belangstelling staat. Ze hadden enige sturing en gerichte vragen hard nodig om ze door de drie uur te slepen, zoveel werd wel duidelijk. Viktor en Rolf waren echte binnenvetters.

Typische kunstenaars die juist in hun creaties alles zeggen wat ze te zeggen hebben. Veel van hun gekozen fragmenten (die veelal “de evolutie van 50 jaar modeshows” moesten illustreren) waren wat dat betreft als hun couture: van een grote zeggenschap, maar dan wel uitsluitend geschikt voor de echte liefhebber.

Kloof

Op de vragen van Van der Linden volgde soms een lange, diepzinnige maar pijnlijke stilte, om uiteindelijk met een droog “hoe bedoel je dat eigenlijk?” als antwoord te komen. Er gaapte overduidelijk een kloof tussen gasten en gastvrouw, tussen gasten en kijkers en te vrezen valt dat ook de kloof tussen gastvrouw en kijkers zeker in de eerste twee uur van de uitzending onoverbrugbaar leek.

Toch, het laatste uur werden er bruggen gebouwd en helpende handen aangereikt. Het kostte de heren en dame twee uur om op stoom te komen, het ijs te breken, de kat uit de boom te kijken, over de drempel te kruipen en het ritme van de hartstocht te vinden maar uiteindelijk vond men dat karakteristieke Zomergasten-gevoel.

Betrokken geïnteresseerde vragen werden beantwoord met eerlijke passievolle antwoorden. Dat leverde mooie menselijke verhalen op over eenzaamheid, creatie, kunstenaarschap, de “polaroidmomenten” op de rode lopers van de roem, eureka-belevenissen, zolderkamerromantiek, wereldbestormers, romantische naïviteit, de homoseksuele identiteit en, na wat duw en trekwerk, de existentiële eenzaamheid van de kunstenaar. De kunstenaar die creëert uit frustratie of om te ontsnappen uit het beklemmende leven van een Nederlands provinciedorpje waar nou eenmaal nooit stimulerende rolmodellen wonen.

Te kort

Uiteindelijk was er tijd te kort. Tijd te kort om naar aanleiding van een heftige vrijscène tussen Jeroen Krabbé en Thom Hoffman in De Vierde Man, dieper in te gaan op de verharding van de maatschappij ten opzichte van homo’s. Tijd te kort om stil te staan bij het onvermogen mee te doen met “de modescene”. Tijd te kort om zelf uit te drukken wat het fragment uit de documentaire Paris is Burning zo duidelijk wist te maken: de onoverwinbare eenzaamheid van het “anders zijn”.

Viktor, Rolf en Margriet van der Linden: die moet je met de camera’s uit eerst twee uur laten inweken en antichambreren en dan pas drie uur live gooien. Dát levert pas Zomergasten op.

Tip de redactie