Overvallen en verkrachtingen vormen al ruim een kwart eeuw de hoofdbestanddelen van Opsporing Verzocht. Bestond ooit de vrees dat het programma angst zou aanjagen, inmiddels heeft het eerder een geruststellend effect. Door Paul de Lange

Wat zou de gemiddelde levensduur van tv-programma's zijn? Voor zover ik weet is daar nooit serieus onderzoek naar gedaan, maar meer dan een paar jaar kan het niet zijn. Tegenover elk fossiel als de TV-Show staan immers tal van programma's die na één seizoen met stille trom van de buis verdwijnen.

Op zich is er niks mis met zo'n survival of the fittest. Al is het in een snel veranderend landschap wel zo prettig wanneer een paar bakens blijven bestaan. Het Journaal en Studio Sport bieden het langst houvast. Niet ver daarachter volgt Opsporing Verzocht. Simpelweg omdat weinig andere programma's al minstens 26 jaar meegaan.

En zoals Studio Sport onlosmakelijk is verbonden met traditie, geldt dat inmiddels eveneens voor Opsporing Verzocht. Hoe modern de decors ook zijn, en hoe fris en soepel Sipke Jan Bousema en Anniko van Santen de boel ook presenteren: er blijft iets oubolligs aan het programma kleven.

Aanstonds verkracht

Zo is het de de makers in een kwart eeuw tijd nog steeds niet gelukt om ook maar één vloeiend sprekende agent op te voeren. 'Ze waande zich relatief veilig omdat ze zich inmiddels dicht bij haar huis bevond' is het gemiddelde, opgelepelde, antwoord op de vraag of een meisje niet doorhad dat ze aanstonds verkracht ging worden.

Van de bijbehorende reconstructies word je als kijker zelden iets wijzer. Vroeger ging dat met paspoppen. Nu niet meer, maar qua houterigheid doen ze er nauwelijks voor onder - alsof de spelers worden gevist uit een kaartenbak tussen 'acteurs' en 'figuranten' in. Je hebt het idee dat elk moment iemand 'houd de dief' kan gaan roepen.

Klassiek

Ook in de presentatieteksten sluipen telkens weer klassieke formuleringen als 'in het holst van de nacht.' Opsporing Verzocht mag dan berichten over een boze onderwereld die sinds begin jaren tachtig flink is veranderd, de bezwerende formule is al even zolang een vertrouwde.

Het is nu nauwelijks meer voor te stellen, maar bij de start van Opsporing Verzocht ontstond er een nationale discussie of zo'n programma wel verantwoord was. Zou burgers op die manier niet onnodig schrik worden aangejaagd?

Inmiddels is die redenering bijna om te keren. Zolang Opsporing Verzocht hoogstens een half uurtje per week uitzendt, agenten nog steeds niet geroutineerd verslag kunnen doen van misdaden, en reconstructies eerder archaïsch dan realistisch overkomen, zal het allemaal wel meevallen met die criminaliteit.


Opsporing Verzocht, AVRO, dinsdag 21.50 uur, Nederland 1