Het Westerse Oosten

"Jullie krijgen het cadeau", verzucht Selim. Hij begrijpt het niet. "Kijk om je heen. Hoeveel oorlogen zijn er om deze stad gevochten? De halve wereld wilde dit hebben! Jullie krijgen ons in de schoot geworpen, niemand die er om geeft." Door Olaf Koens.

Selim was de eerste Turk die ik kende. Allochtonen waren er in Friesland niet zo veel, met Selim raakte ik bevriend op de eerste schooldag.

We kwamen er tegelijkertijd achter dat Fries een verplicht vak was. Aan zijn lessen in butter, brea en griene tsiis heeft Selim weinig gehad. Na een paar jaar was het voor de familie genoeg en verhuisde hij terug naar Turkije.

Behalve een koffer vol Douwe Egberts, twee enveloppen zuurverdiende en slecht gewisselde Duitse marken en een portret van Koningin Beatrix ging er niets mee terug naar het geboorteland. Het duurde vijftien jaar voor ik Selim weer zag.

Het is noch de Bosporus, noch de chaotische diversiteit die Istanbul twee gezichten geeft. Het is de aanvliegroute. Wanneer je uit Kaboel, Damascus of Caïro naar de stad vliegt is het een soort Westers walhalla.

Er zijn verkeersregels, je kunt met een creditcard betalen en vrouwen dragen zonnebrillen. Wanneer je vanuit het westen de stad in komt is Istanbul juist mysterieus, donker en gesloten. Niemand spreekt Engels, vrouwen lopen in boerka's en een lachende marktkoopman verkoopt je een theepot als toverlantaarn.

Conservatief

"Wij hadden gek genoeg dezelfde ervaring", legt Selims vader uit. "In onze herinnering was Istanbul een vrijgevochten, liberale en vooral westerse stad. Maar toen we terugkwamen uit Nederland was alles anders. Zelfs vergeleken bij de stuggen Friezen waren de Turken hier conservatief, gesloten en vooral – zo ontzettend oosters."

Hij realiseerde zich iets wat van Brussel tot Ankara inmiddels doorklinkt. Turkije zal, ondanks beloftes van decennia geleden, nooit bij de Europese Unie horen.

Schande

Het portret van de Koningin heeft Selim's vader ter ere van het staatsbezoek opnieuw laten inlijsten. "Waarom zijn we eigenlijk weggegaan?" vraagt Selim aan zijn vader. "Omdat ze bang voor ons waren?" Zijn vader knikt. "Het is een schande", legt Selim uit.

"Eeuwenlang is er om dit land gevochten, jullie Europeanen hadden het zo kunnen krijgen. Maar vader denkt dat de Koningin de enige is die dat nog begrijpt."

Tip de redactie