Eerst tintelen je neusharen. Dan krijg je koude voeten. Dan bevriest je neus, gaan je oren gloeien en uiteindelijk bevriezen zelfs je wangen. Door Olaf Koens.

De koude lucht slaat op je longen, je tanden doen pijn en zelfs glimlachen gaat moeilijk. Het is de koudste plek op aarde.

Er hangt een permanente mist over Jakoetsk, een stad in het verre oosten van Siberië zo groot als Groningen. Op het Leninplein staat zijn standbeeld bedekt met een dikke laag sneeuw. Een reclamezuil geeft de temperatuur aan. Het is overdag -36 graden onder nul.

Het is misschien wel de koudste nederzetting op aarde. Westerse vondsten als thermo-ondergoed, warmtecapsules en dubbelgevoerde winterjassen zijn er onbruikbaar.

De bewoners dragen bontschoenen, bontwanten en met bont gevoerde bontjassen. Gas- en waterleidingen lopen bovengronds en de huizen staan op betonnen palen die diep in de permafrost zijn geslagen.

Bluszand

Het zijn de kleine dingen die je opbreken. Wanneer je je sleutels zonder handschoenen uit je broekzak vist moet je ze later met warm water van je handen losweken.

Smartphones werken voor geen meter, de batterijen lopen binnen een paar minuten leeg en touchscreens bevriezen. Je auto uitzetten betekent 'm niet meer aan de praat krijgen. Dag en nacht draaien alle auto's in Jakoetsk stationair.

Wanneer een appartement in brand staat probeert de brandweer met man en macht het vuur te blussen met zand. Het warme bluswater wordt alleen als laatste redmiddel ingezet, anders duurt het tot de zomer voordat hele flats ontdooit en bewoonbaar zijn.

Watermeloenen

Maar volgens onderzoek stijgt de gemiddelde temperatuur in de koudste plek op aarde. Het sneeuwt meer, de sneeuw smelt sneller en er groeit meer vegatatie.

Deze zomer aten de Jakoeten voor het eerst zelfgekweekte watermeloenen. Klimaatverandering is een wezenlijk probleem. Nu al hebben de Russische spoorwegen problemen omdat de lijnen die op ijs gebouwd zijn in de zomer langzaam wegzakken.

Wanneer de permafrost afzwakt zakt de hele stad in elkaar. Maar bij de universiteit in de stad kunnen ze daar om lachen. 'Een paar graden warmer zou hier niet verkeerd zijn', grapt een van de onderzoekers. 'Het is hier immers koud genoeg'