Nu de stofwolken langzaam optrekken en ongeveer iedere Nederlandse politieke partij de Noorse moordenaar Breivik voor zijn karretje heeft proberen te spannen, wordt het steeds duidelijker wat hij echt heeft gedaan. Door Nico Dijkshoorn.

Hij heeft zichzelf in de hoofdrol geschreven van een vernuftige thriller. 

Een thriller, die anders dan papieren versies, echt in beweging is gekomen. We lezen hem niet, we zien hem en beleven hem.

Er sijpelen verontrustende berichten door over Breivik zijn huidige gemoedstoestand. Zijn advocaat gaf al een kijkje in de keuken, door zijn client te karakteriseren als een zeer ongevoelige man, als iemand die de volledige verantwoordelijkheid voor al zijn daden neemt.

Nu lees ik ook berichten over Breiviks nieuwsgierigheid naar de reacties van de media. Hij wil weten wie er reageren en hoe ze reageren.

Van der Sloot

Dat doet mij sterk denken aan Joran van der Sloot. Ook bij hem kreeg ik steeds meer het onbehagelijke gevoel dat de werkelijke kick, de ultieme bevrediging, hem niet in het moorden zelf zat maar in het optrekken van een rookgordijn. Dan weer bekende hij, dan trok hij de afgelegde verklaring weer in.

Precies in de aftiteling gooide hij Peter R. de Vries een glas wijn in het gezicht. Het was allemaal het werk van aandachtszieke manipulatieve jongen. Joran heeft meerdere keren gespeeld met het verwachtingspatroon van de ‘normaal’ denkende mensen.

Die kunnen zich niets anders voorstellen dan dit: hij heeft het wel of niet gedaan. Het gaat om de moord. Om het verdriet van de moeder. Joran heeft daar, veel minder uitgekookt en goed voorbereid dan Breivik, een spel mee gespeeld. Ook Joran is een narcistische persoon die letterlijk over lijken gaat om de hoofdrol te spelen in zijn eigen Duitse crimi.

Joran 2.0

Breivik is Joran 2.0. Hij geeft de niet begrijpende, voelende brave burgers een reden: de linksmensen die zijn prachtige land kapot hebben gemaakt. Ik geloof helemaal niets van die verklaring. Breivik is de eerste massamoordenaar die de moderne media begrijpt en NIET heeft besloten om heel beroemd, maar ook heel dood, in de kranten te staan.

Het lijkt er op dat het altijd zijn bedoeling is geweest om dit te overleven. Omdat hij er van wil genieten. Niet van het bloed, maar van de bewondering. De bewondering die hij ondanks alles moet voelen als de politie hem verhoort. Hij blijkt ze steeds 5 stappen voor te zijn geweest. En dat laat hij ze voelen.

Hij heeft zelf de hulpdiensten gebeld. Hij heeft vlak voor de moord een manifest rondgestuurd aan een selectief gezelschap. Hij heeft een filmpje gemonteerd. Hij heeft zorgvuldig een imago gekozen. Breivik heeft heel bewust van zichzelf de vernieuwde versie van The Joker gemaakt. Zonder een afgrijselijk uiterlijk, maar wel altijd vele zetten vooruit denkend.

Gevoel

Dat is niet gestopt nu de moorden zijn gepleegd. Ik zit met het ongemakkelijke gevoel dat nog steeds alles volgens plan verloopt en dat wij daar helemaal niets aan kunnen veranderen. Wij, de media, eten uit zijn hand. We doen wat hij wil. We lijken door hem bestuurd te worden. Hij kent ons verdriet en hij weet hoe snel dat om kan slaan naar opportunisme.

Het 1500 pagina’s tellende document is zijn meesterwerk. Het wordt gelezen als een dagboek, als een waardevolle bron. Hoe en wat dacht hij, toen hij de moord voorbereidde? Overal ter wereld wordt het gelezen. Iedereen wil een kijkje nemen in het brein van een moordenaar. Maar het is iets heel anders. Het is een detective en Breivik is de schrijver. Hij wist dat hij een bestseller in handen had. Alles wat hij schreef diende maar 1 doel: vanuit zijn gevangenschap nog steeds alles controleren.

Wilders

Hij noemde Wilders omdat hij wist wat daar het effect van zou zijn. Hij heeft zijn vrienden met warmte beschreven om ze vrij te pleiten. Hij heeft zichzelf beschreven als de man die hij zo graag wil zijn. De koele jongen. De geniaalste moordenaar ooit. Zijn onderzoekers altijd ver vooruit. Breivik wilde dit allemaal.

Hij wist dat we hem zouden gaan lezen. Hij wil het stralende middelpunt zijn en hij heeft begrepen wat je dan moet doen, de open zenuw in Europa bloot leggen: links en moslimterreur met elkaar verbinden.

Het treurige is dat alles precies volgens plan verloopt. Die doden, hij had ze helaas nodig om zelf onsterfelijk te worden. Het lijkt er op dat we daar niets meer aan kunnen veranderen. Hij heeft ons te pakken. Hij heeft gewonnen. En hij weet het.