Er is nogal wat opwinding ontstaan rond de arrestatie van een Indonesisch stel dat gehaktballen maakte van apenvlees. Naar verluid is er door de Javaanse politie met enorm machtsvertoon opgetreden. Door Nico Dijkshoorn.

Overigens een van de best geklede korpsen ter wereld, de Javaanse politie, die iedere dag bewijzen dat je ook in een sportieve korte broek en op groene sokken met sandalen, respect af kan dwingen.

Het stel werd aangetroffen in de achterkamer, waar ze net de apen uit hun beschermende huid stonden te scheuren.

Culinair is daar niets op aan te merken. Doe je dat niet, dan heb je bij iedere hap een bal apenhaar in je mond. Het luistert allemaal heel nauw, het slachten van een Javaanse aap.

Gehecht

Van huis uit zijn deze dieren nogal gehecht aan hun velletje. Javaanse apen hebben - denken ze - nog een heel leven voor zich.

Wij kunnen ons dat moeilijk voorstellen, dat je je daar aan vastklampt, een jaar of dertig met je reet omhoog in een boom hangen, je oksels laten zien aan andere apen en lusteloos, met een stuk fruit in je rechterhand jezelf leegspuiten in een Javaanse vrouwenaap, maar dat is juist het mooie van Javaanse apen: ze willen leven.

Wij zijn dat niet gewend. Wij kennen alleen de eendagskuikens die, hun naam zegt het al, er om smeken te worden afgemaakt. Een eendagskuiken van vier dagen oud, dat is pas wreed.

Koeien

Hoe het je dagen lang wanhopig zijn nekje toont en in een voor ons helaas onbegrijpelijke taal smeekt het om te draaien, Javaanse apen kennen dat helemaal niet. Nederlandse koeien, laten we eerlijk zijn, ze vragen er een beetje om hè, om tot draadjesvlees te worden omgetoverd. Ik vind dat een aanstootgevend lui dier.

Te belazerd om de kop op te tillen als je langsfietst.

Oliedom

Javaanse apen hebben dat niet. Die hebben een aandoenlijke naïviteit, waardoor ze heel makkelijk benaderbaar zijn. Een Javaanse aap vangen is heel eenvoudig. Je laat ze de opening van een zak zien en ze kruipen er in. Oliedomme dieren. Zoals gezegd, het onteigenen van de huid, daar zijn ze dan minder enthousiast over, maar voor een goede gehaktbal moet je wat doen.

Hier in Nederland maakt het nieuws veel los. O, o, apenvlees in de gehaktballetjes. We proberen het ons voor te stellen en huiveren. Want dat doe je niet, is het gangbare idee. Dat is dus een grens.

Lieve dieren die bak je niet. Zet een eekhoornballetje satésaus op de kaart en woedende truckers slopen je keuken. Eekhoorns worden als lieve dieren beleefd. Een ezel-schnitzel, Slager van der Voort (“als je van vlees houdt en anders lazer je maar op”) heeft die kort geleden nog proberen te verkopen, maar mensen vinden dat zielig. Ze hebben iets met ezels. Zie je toch steeds Pipo de Clown en Mameloe lachend in een huifkar zitten, als je zit te kauwen.

Lekkernij

Toch is het jammer dat nu juist de Javaanse apengehaktbal met een enorme achterstand zich omhoog moet knokken in de snackwereld. Het is een lekkernij. Hier in Winsum, waar ik woon, eten we iedere zaterdag met het hele dorp apenballetjes uit eigen jus.

Dat is een delicatesse. Juist die enorme strijd, de tegenzin om hun vlees door de molen te laten draaien, dat proef je. Doodsangst vermengd met die kenmerkende smaak van boomschors, waar ze hun halve leven aan zitten te knabbelen; het maakt Javaans apenvlees tot iets heel bijzonders.

Kookweetje

Een leuk kookweetje over Javaans apenvlees is dat het gehakt tijdens het kneden steeds terug wil keren in zijn oude apen-vorm. Het is heel lastig om er balletjes van te rollen. Je moet dat met vier man tegelijk doen. Doe je het alleen, dan sta je na een kwartier kneden met een middelgrote replica van vlees in je handen.

Ook tijdens het bakken geven Javaanse apen nog niet op. Het vlees maakt wanhopige apengeluidjes als je het dichtschroeit. Ook blijft het vlees, zelfs in de pan, boven op elkaar klimmen om zaad in elkaar te lozen. Het blijven apen. Let hier op en voeg dus nooit zelf vocht toe. Serveer Javaanse apenballetjes met een glas struisvogelsap.