Een stip aan de horizon

Afgelopen woensdag vond er een debat plaats tussen Frits Bolkestein (VVD) en Frans Timmermans (PvdA) over de zin en onzin van de Europese Unie. Laat varen alle hoop, gij die in dit werelddeel woont. Door Jean Wagemans.

De avond in De Balie begon met een optreden van vocaal ensemble Kobra. De dames brachten het Nederlandse en het Europese volkslied ten gehore. Voorwaar geen gemakkelijke opgave, want het Europese volkslied heeft helemaal geen tekst.

Dus zong het ensemble Ode an die Freude, het bekende gedicht van Schiller, op de wijze van het Europese volkslied. Een mooie oplossing, zeker als het zo fantastisch uitgevoerd wordt.

Helaas contrasteerde het optreden van de dames nogal met het optreden van de heren. Want hoe de toekomst van Europa eruit zou moeten zien, daarover hadden Bolkestein en Timmermans helemaal geen tekst. Ook niet toen er expliciet naar gevraagd werd.

Geschiedenis

Een visie op de toekomst kan niet zonder een analyse van het verleden. Volgens Timmermans was het hier in Europa vanaf de tijd van Karel de Grote tot aan de oprichting van de Europese Unie één doffe ellende.

De Europese volkeren werden in deze lange periode niet alleen geteisterd door epidemieën en hongersnoden. Zij hadden ook de vervelende gewoonte elke dertig jaar met elkaar op de vuist te gaan. Totdat ze enige tijd geleden op het idee kwamen om te gaan samenwerken.

Over de resultaten daarvan zijn zowel Timmermans als Bolkestein zeer te spreken. De meeste Europeanen leven al meer dan dertig jaar in vrede. De interne markt is een zegen voor de welvaart. Bovendien is het gelukt om de culturele tegenstelling tussen west en oost te overwinnen.

Defecten

De huidige problemen zijn volgens de heren echter nauwelijks oplosbaar. Bolkestein stelt dat de Europese samenwerking behept is met een tweetal geboortedefecten. Ten eerste is er geen politieke unie, terwijl dat een essentiële voorwaarde is voor een monetaire unie. En ten tweede is er een culturele tegenstelling tussen noord en zuid.

Timmermans spreekt niet over geboortedefecten, maar over weeffouten. Volgens hem zijn het juist de noordelijke landen Duitsland en Frankrijk die het verpest hebben door zich jaren geleden niet aan de begrotingsdiscipline te hebben gehouden. Het vertrouwen in Europa is daardoor drastisch gedaald.

Zere plek

Als tussenspel brengt het dameskoor weer twee liederen ten gehore. Een plechtstatig lied uit Baskenland, en een vrolijke dijenkletser uit Lapland. Ongelooflijk, die culturele tegenstellingen! Een bewoner van Mars zou nooit verwachten dat je in deze streken met dezelfde munt kunt betalen.

De inmiddels aangeschoven parlementair journalist Pieter van Os (NRC Handelsblad) vraagt de heren naar hun visie op de toekomst van Europa. Welke stip zien zij aan de horizon? Uit hun antwoorden blijkt dat hij de vinger op de zere plek heeft gelegd.

Bolkestein gebruikt de vraag om zijn sombere voorspelling te herhalen. Volgens hem ziet elk land zijn eigen nationalistische stip aan de horizon, en is dat nu juist het probleem. Het wemelt daar van de stippen.

Ook Timmermans geeft geen antwoord op de vraag. Hij verwacht dat de jongere generatie een oplossing zal bedenken voor de problemen. Zijn werk zit er wel zo’n beetje op.

Titanic

Voorspellen is moeilijk, zeker wanneer het de toekomst betreft. Van Os vroeg de heren echter niet hoe zij dénken dat het verder zal gaan, maar hoe zij vínden dat het verder zou moeten gaan. Hij vroeg niet naar hun verwachting, maar naar hun visie.

Jammer dat het dameskoor niet meer terugkwam op het podium. Het zou toepasselijk zijn geweest als ze gewoon waren doorgegaan. Net als dat orkest op de Titanic...
 

Tip de redactie