Voor optimisten is het glas half vol, voor pessimisten half leeg. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen merkte minister-president Mark Rutte op dat het glas in dit geval zelfs driekwart vol is. Wat wil hij daarmee zeggen? Door Jean Wagemans.

De afgelopen dagen is er veel geklaagd over het niveau van de Algemene Politieke Beschouwingen. Volgens sommige commentatoren zijn de fatsoensnormen met voeten getreden. Andere klagen over een totaal gebrek aan inhoud.

Nog weer andere spreken over de teloorgang van de democratie, of van de beschaving. Vergeleken met deze berichten is Oswald Spenglers “De ondergang van het Avondland” een toonbeeld van optimisme.

Aap

Maar is het werkelijk zo slecht wanneer politici gedwongen worden zich uit te spreken over de kwestie of het al dan niet te prijzen valt dat andere politici beweren dat het niet normaal is als de premier van ons land zegt dat hij vindt dat het niet van beschaving getuigt om de premier van een bevriend land voor aap uit te maken? Ik denk het niet.

Want wat heeft de kiezer aan een puur inhoudelijk debat? Alleen wie over specialistische kennis beschikt, zal aan de hand daarvan kunnen bepalen of een standpunt aanvaardbaar is of niet.

Afdruipen

En dat zelfs doorgewinterde politici niet altijd over dergelijke kennis bezitten, werd tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen meer dan eens duidelijk. Telkens wanneer Rutte een kritische vraag over de kabinetsbeleid beantwoordde door een waslijst aan technische maatregelen op te sommen, droop de vragensteller vrijwel meteen af.

Behalve met een dergelijke waslijst lukte het Rutte soms ook de vragensteller het bos in te sturen met een gemeenplaats. Hoe werkt dat precies?

Wijsheid

Argumenteren is niets anders dan een poging om het publiek een bepaalde opvatting te laten aanvaarden door deze opvatting in verband te brengen met een andere opvatting die het publiek al heeft aanvaard.

Gemeenplaatsen, spreekwoorden en andere algemene wijsheden zijn uitermate geschikt als argumenten ter verdediging van een standpunt. De aanvaardbaarheid ervan zal niet snel worden betwist. Anders hadden ze het nooit tot gemeenplaats, spreekwoord of algemene wijsheid geschopt.

Superoptimist

Zo lukte het Rutte een standpunt te verdedigen door te zeggen dat je elkaar wel de maat mag nemen, maar niet de wet mag voorschrijven. Dit klonk zo verstandig dat niemand zich afvroeg of deze algemene wijsheid wel op het specifieke geval van toepassing was.

De kritiek dat het kabinet ook een hele hoop dingen niet doet, wist hij handig te pareren met de bekende wijsheid dat het glas voor pessimisten half leeg is en voor optimisten half vol. Hij voegde er nog aan toe dat het glas in dit geval zelfs voor driekwart vol zit. Zo wist hij en passant zijn imago van superoptimist te bevestigen.

Belangrijk

Welbeschouwd is er dus geen enkele aanleiding om pessimistisch te zijn over het niveau van het politieke debat. En ook niet om optimistisch te zijn. Het doet er namelijk helemaal niet toe of het glas half leeg is of half vol. Waar het werkelijk om gaat is het inzicht dat het glas twee keer zo klein had gekund.