Achterwaarts, mars!

Vorige week werd er een ‘Mars der Beschaving’ georganiseerd als protest tegen de voorgenomen bezuinigingen op cultuur. Retorisch gezien had men geen slechtere naam voor deze tocht kunnen bedenken. Door Jean Wagemans.

De mars is een initiatief van kunstenaars en kunstliefhebbers, wordt ondersteund door podiumkunstinstellingen en uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten. Volgens de organisatoren gaan wij onder dit kabinet “een onbeschaafde samenleving” tegemoet.

Nu betekent het woord ‘cultuur’ soms hetzelfde als het woord ‘beschaving’. Maar dat wil nog niet zeggen dat het een goed idee is om een wandelmanifestatie tegen cultuurbezuinigingen ‘Mars der Beschaving’ te noemen. Je hoeft geen imagodeskundige te zijn om te bedenken dat dit zelfs een heel slecht idee is.

Applaus voor jezelf

Ten eerste omdat de benaming suggereert dat de mensen die meelopen met deze mars de vertegenwoordigers van de beschaving zijn. Een mislukte poging tot zelffelicitatie. Werkelijk beschaafde lieden zullen het niet in hun hoofd halen zich als beschaafd te afficheren.

Ten tweede omdat de benaming lijkt te impliceren dat de mensen die niet meelopen maar een stelletje barbaren zijn. Als je meeloopt, ben je vóór de beschaving. Dus als je niet meeloopt, dan ben je tegen de beschaving?

Deze thuisblijvers hoeven zich trouwens geen zorgen te maken. Want logisch gezien is de redenering ongeldig. Het is een geval van het ontkennen van de antecedens. Uit de premissen “als je rotte vis eet, word je ziek” en “je eet geen rotte vis” mag je niet de conclusie trekken “je wordt niet ziek”.

Komkommertelers

Ten derde omdat het voor de hand ligt te denken dat de benaming tot doel heeft de financiële motieven voor het protest aan het oog te onttrekken. Ja, de mars is natuurlijk óók gericht tegen de bezuinigingen op cultuur. Maar eigenlijk gaat het om iets hogers. Om de beschaving.

Wat dit betreft kunnen de organisatoren nog wat leren van de komkommertelers tijdens de recente EHEC-crisis. Die verzinnen niet een of ander hoger doel als het gewoon over geld gaat. Ik heb althans geen ‘Mars der Organische Gewassen’ voorbij zien komen.

Ad hominem

Na afloop van de mars geeft de dichter des vaderlands Ramsey Nasr een toespraak. Daarin noemt hij staatssecretaris Halbe Zijlstra (VVD) een “onderknuppel” en een “Ork”. Ook trekt hij diens capaciteiten en integriteit in twijfel: “In Nederland wordt een man die nooit een voet in het theater heeft gezet en zich openlijk profileert als cultuurhater, aangesteld als staatssecretaris voor die sector.”

Je broodheer bashen, wat een briljant idee! Zijlstra kan nu terecht zeggen dat Nasr de hand bijt die hem voedt. Naar poëtische maatstaven is het best een mooie redevoering. Zij het een beetje geëxalteerd. Maar van een dichter mag je toch ook enige retorische vaardigheid verwachten. En daarmee is het niet best gesteld.

Want Nasr stelt verder dat “kunst irriteert” en daarmee behoort tot de “zaken die ons doen twijfelen aan utopieën – zoals daar zijn: de raszuivere natie, of de heilstaat van de vrije markt. Dát is de reden van uw rancune.” Hier schuift hij het kabinet een door hemzelf verzonnen motief voor de bezuinigingen in de schoenen. En hij verzint er zelf een reden bij.

Al met al hebben de culturele troepen tijdens deze ‘Mars der Beschaving’ een flink eind achteruit gemarcheerd. Tijd om op te houden met de pedanterie en de persoonlijke aanvallen. Voorwaarts, mars!

Lees meer over:

NUwerk

Tip de redactie