Praten doen we de hele dag door. Met elkaar, maar binnen afzienbare tijd ook met apparaten en machines. Door Raymond Noë van Onze Taal

In sciencefictionfilms is hij een geliefd acteur: de sprekende machine. Nee, niet Arnold Schwarzenegger, maar een robot zoals C-3PO uit Star Wars, of een supercomputer als HAL 9000 uit 2001: A Space Odyssey. Ze voeren gesprekken, maken grapjes, en sommige vertellen zelfs weleens een leugen. En dat alles in onberispelijk Engels.

De machines die wíj om ons heen hebben zijn nog lang niet zo ver. Computers snappen niets van dubbelzinnigheid, verhullend taalgebruik, onderliggende boodschappen of cynisme. Maar je kunt ze wel taalregels leren, en als je ze vervolgens luid en duidelijk iets zegt of vraagt, kunnen ze daar al wel op reageren.

Digitale huisarts

Er zijn chatbots (computerprogramma's die kunnen chatten) met wie je al een bijna-net-echte conversatie kunt voeren. En grote bedrijven als de NS en Panasonic maken al gebruik van sprekende software om hun klanten te woord te staan.

Hoe meer taal de computer leert, hoe complexer de taken die hij van ons kan overnemen. Denk aan het verstrekken van informatie, het begeleiden van scholieren en studenten of zelfs het tolken van gesprekken. En Microsoft speelt al met een medische applicatie die een eenvoudige diagnose kan stellen.

Dat gaat zo: in plaats van naar het spreekuur van de huisarts gaat u naar zijn website, waar een digitale assistente een vragenlijst afwerkt om de aard en de ernst van uw klacht te bepalen. Sommige mensen zullen het verschil met hun echte huisarts niet eens merken.

Big Brother

De toenemende taalvaardigheid van uw pc zal het ook mogelijk gaan maken dat alles wat u zegt wordt opgenomen, getranscribeerd en opgeslagen. Typen is dan niet meer nodig, en ook telefoongesprekken, vergaderingen en colleges kunnen door een meeluisterende machine worden vastgelegd.

Maar wat op kantoor en op school kan, kan ook in de trein en op straat, en de implicaties daarvan zullen niet iedereen aanstaan. Want de computer kan uw gesprekken niet alleen afluisteren, hij kan ze ook analyseren. Big Brother (die van George Orwell) staat nu al te likkebaarden bij het idee. En Google is al bezig met de benodigde technologie.

Stofzuiger

Wie denkt dat hij dan in ieder geval thuis zijn gesprekken wel privé kan houden, komt bedrogen uit, want in de niet al te verre toekomst is er geen apparaat meer dat níét kan spreken én luisteren. Pc’s en auto's, maar ook huishoudelijke apparaten als de stofzuiger. Voor u het weet zit u 's ochtends bij het ontbijt te babbelen met de broodrooster.

En vervolgens is er nog één stap te gaan, en dat is dat al die apparaten met elkaar gaan praten. Uw broodrooster bijvoorbeeld, met uw auto bijvoorbeeld: ‘Master Luke was weer wat katerig vanochtend, dus rustig aan in de bochten.'

Maar dat is allemaal sciencefiction. Nu nog wel.

Reageren? Ga naar www.onzetaal.nl.