Het eerste decennium van het 'tweeduizend-tijdperk' zit erop. De jaren nul zijn voorbij, de jaren tien zijn begonnen. Wat heeft er de afgelopen tien jaar zoal aan taalverandering plaatsgevonden? Door Onze Taal.

 

De grootste algeméne verandering ten opzichte van de vorige eeuw is ongetwijfeld de alomtegenwoordigheid van internet.

E-mail, nieuwssites, chatsites, netwerksites, Twitter, weblogs … het is voor bijna iedereen toegankelijk, en er zijn ook steeds meer mensen die er 'iets' op schrijven.

Het geschreven woord wordt steeds meer van iedereen. En dat heeft gevolgen voor het taalgebruik.

Divers

Een van de belangrijkste kenmerken van teksten op internet is dat een substantieel deel daarvan niet wordt geredigeerd of gecorrigeerd (anders dan gedrukte teksten).

En dus zien we van al die schrijvers vooral hun éígen taalgebruik, met hun eigen 'regels' op het gebied van spelling, grammatica en leestekens. Je zou bijna van anarchie gaan spreken.

Het taalgebruik op internet houdt vaak het midden tussen schrijftaal en spreektaal. Daardoor kom je ook relatief veel dialect en sociolect (groepsjargon) tegen. ("Deze docu gezien? Hij was beyond goed!") Het is, kortom, vooral spontaan en informeel.

Creatief

Door deze anarchie neemt ook de creativiteit een hoge vlucht. Bekend zijn de talloze creatieve verkortingen (ff, brb, w817, etc.), die al sinds jaar en dag populair zijn. Soms halen die zelfs het woordenboek, zoals ff ('effe'), idd ('inderdaad') en lol ('laughing out loud').

Daarnaast vinden opvallend veel internetters het leuk om (nep-)archaïsche of buitenlandse spellingen te gebruiken – zoals "Voor meer infoo verwijsch ick uu" of "pheauteaus". De creativiteit kent nauwelijks grenzen.

Einde van de standaardtaal?

Overigens duikt informeel (en creatief) taalgebruik op meer plaatsen op. In de politiek zijn 'woorden van de straat' geen uitzondering meer: Kamerleden deinzen niet terug voor woorden als knettergek, landverrader, spleetoog en flapdrol.

En ook allerlei taalvarianten kom je almaar meer tegen. Op radio en tv is het niet meer vanzelfsprekend dat iedereen Algemeen Beschaafd Nederlands spreekt. Streektaal, groepstaal en straattaal is hoe langer hoe meer te horen.

Onderzoek

Nu is dat ook weer niet allemaal een gevolg van internet: creatief en gevarieerd schrijven is van alle tijden. Maar het is wél zo dat al die creativiteit en taalvariatie dankzij internet nu voor iedereen zichtbaar (en hoorbaar) is.

Dat kan interessant zijn voor taalonderzoekers, want er vallen taalontwikkelingen en misschien wel nieuwe taalnormen uit af te leiden. Komt 'hun hebben' tegenwoordig vaker voor dan tien jaar geleden? Wordt 'een meisje dat' verdrongen door 'een meisje die'? Even googlen binnen specifieke datumgrenzen en je hebt al bijna het antwoord.

Toekomst

Welke invloed dit zal hebben op de standaardtaal is nog niet duidelijk. Volgens sommige taalkundigen zal de Nederlandse standaardtaal plaatsmaken voor verschillende kleinere standaardtaaltjes, een soort subcultuurtaaltjes.

Het zou ons zeker niet verbazen als de invloed van taalvarianten het komende decennium verder toeneemt, met als gevolg juist een grotere vraag naar 'hoe het nu eigenlijk hoort'. Onze Taal (PDF) zal het in de gaten blijven houden.

Reageren? Ga naar www.onzetaal.nl.