FC Sheriff Tiraspol is met sensationele overwinningen op Shakhtar Donetsk en Real Madrid tot dusver de grote revelatie in de Champions League. Dinsdag gaat de club uit een niet erkende provincie uit Moldavië voor een nieuwe stunt tegen Internazionale. Het opmerkelijke verhaal achter het succes van deze debutant.

"Het lijkt alsof we een heel ander land binnenkwamen. Ik moest me bij de douane melden en mijn paspoort laten zien. Het was heel ouderwets. Ik zag overal soldaten op straat lopen. Ze leven daar alsof het nog de jaren vijftig of zestig van de vorige eeuw is."

Fred Benson wist niet wat hem overkwam toen hij in juni 2014 door de straten van Tiraspol reed. De voormalig spits van PEC Zwolle dacht dat hij "in een soort van Monaco" zou arriveren, maar in werkelijkheid bleek hij in de arme en internationale niet erkende regio Transnistrië te zijn beland. Daar was Benson met maar één doel gehaald: het bereiken van de Champions League.

Ruim zeven jaar na dato is de droom van Transnistrië werkelijkheid geworden en zelfs uitgegroeid tot een sprookje. Na het behalen van de groepsfase van het miljoenenbal verraste debutant FC Sheriff precies drie weken geleden vriend en vijand door Real Madrid in Santiago Bernabéu met 1-2 te verslaan. Het was een van de grootste stunts in de recente historie van de Champions League.

Opgeklommen vanuit de eerste kwalificatieronde en met spelers met een transferwaarde van nog geen miljoen euro leest het succes van debutant FC Sheriff in de Champions League als een verhaal uit een stripboek. Maar wie dieper in de ziel van de club kijkt, ontwaart een politiek prestigeproject van een dubieuze en steenrijke eigenaar met banden in de top van Rusland.

Samenvatting Real Madrid-FC Sheriff (1-2)
1
Samenvatting Real Madrid-FC Sheriff (1-2)

Club met dubieuze eigenaar uit niet erkende regio

Viktor Gushan richt in 1997 FC Sheriff Tiraspol op. De Oekraïense zakenman was officier bij de Russische geheime dienst KGB, maar na de val van de Sovjet-Unie in 1991 is hij vooral de grote man achter de machtige holdingmaatschappij Sheriff in Tiraspol.

Tiraspol is de hoofdstad van de regio Transnistrië. Het gebied tegen de grens van Oekraïne verklaarde zich na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie afhankelijk van Moldavië, maar de Pridnestrovische Moldavische Republiek wordt door geen enkel land erkend en haalt vooral het nieuws met grote witwaspraktijken. Rusland steunt het gebied openlijk.

Gushan is ook niet van onbesproken gedrag. Uit onderzoek van Moldavische onderzoeksjournalisten blijkt dat hij spioneerde voor Rusland toen hij met zijn telecommunicatiebedrijf Interdnestrcom eind jaren negentig uitbreidde naar Oekraïne. Bij de Russische annexatie van De Krim in 2014 kreeg Interdnestrcom toestemming om een net aan te leggen op het Oekraïense schiereiland.

Mede door zijn Russische banden groeit Gushan met Sheriff uit tot een van de machtigste mannen van Transnistrië. Hij bezit supermarkten, tankstations, een televisiezender, de enige telefoonprovider van het gebied en de grootste bank van de regio, de Agroprombank. Mede daarom wordt Transnistrië ook wel de Republiek van Sheriff genoemd.

De bemoeienis van de dubieuze Gushan legt FC Sheriff bepaald geen windeieren. De club promoveert na de oprichting in 1997 in een jaar naar het hoogste niveau en wordt vanaf 2001 tien jaar lang onafgebroken kampioen van Moldavië. Inmiddels staat de teller op negentien landstitels. FC Sheriff komt uit in de Moldavische competitie zodat het in aanmerking kan komen voor Europees voetbal.

De voetbalclub is vernoemd naar Sheriff, een machtige holdingmaatschappij in Tiraspol.

De voetbalclub is vernoemd naar Sheriff, een machtige holdingmaatschappij in Tiraspol.
De voetbalclub is vernoemd naar Sheriff, een machtige holdingmaatschappij in Tiraspol.
Foto: Getty Images

'Het stadion was een paradijs'

Benson zag pas hoe groot de ambities van Gushan waren toen hij het Sports Complex Sheriff opdraaide. Het gigantische complex bestaat uit twee stadions (één die wordt gebruikt voor Champions League-duels en een ander voor competitiewedstrijden), een indoorhal, een hotel, een ziekenhuis en acht trainingsvelden. Benson verbleef een groot deel van zijn tijd op het terrein.

"Ik was echt verbaasd. In de stad dacht ik nog: zo, waar ben ik beland? Maar eenmaal in het stadion was het een paradijs. Het was zó groot. Ik wist dat het een rijke eigenaar was, maar niet dat hij zó rijk was. Het complex had ook in Madrid of in Londen kunnen staan. Ik heb bij Ajax in de jeugd gespeeld, maar dit overtrof alles."

Benson heeft Gushan een paar keer gezien in het half jaar dat hij voor FC Sheriff speelde. "Zeker als het niet goed ging, kwam hij langs. Dan kwam hij met zijn auto aanrijden en stapten er allemaal beveiligers uit. Hij ging in de kleedkamer altijd helemaal los op de Moldavische spelers. 'Hoe kan dit? Als jullie zo doorgaan, stuur ik jullie weg!' Tegen de buitenlandse spelers zei hij niks."

"Je kon wel zien dat hij veel macht heeft. Als hij naar de club kwam, waren veel directeuren en managers nerveus. De salarissen werden ook via zijn bank betaald. En als het hem niet zinde, ontsloeg hij de trainer en stuurde hij spelers weg. In mijn seizoen haalde hij twaalf Brazilianen en van hen mochten er zeven of acht in de winterstop weg. Toen moest ik ook vertrekken. Hij was niet tevreden over mijn prestaties."

Samenvatting Sheriff Tiraspol-Shakhtar Donetsk (2-0)
133
Samenvatting Sheriff Tiraspol-Shakhtar Donetsk (2-0)

Buitenlandse spelers stuwen club omhoog

Niet alleen Benson, maar spelers uit alle windstreken van de wereld worden in de loop der tijd naar FC Sheriff overgevlogen om de Champions League te halen. Ook de huidige ploeg van de Oekraïense trainer Yuriy Vernydub is een vreemdelingenlegioen, met spelers uit onder meer Brazilië, Ghana, Oezbekistan en Luxemburg. De 24-koppige Champions League-selectie telt tien Moldaviërs.

"In de Moldavische competitie hebben ze geen buitenlandse spelers nodig, daarin redden ze het wel zonder hen", aldus Benson. "In Europese wedstrijden is de druk heel groot, vooral op de Moldavische spelers."

"Die waren bang, want ze wisten ook dat ze konden vertrekken als ze het niet konden halen. Zij hadden geen grote contracten zoals wij, dus voor hen was het op leven en dood. De eigenaar deed wat hij wilde. Het draaide veel meer om geld dan om voetbal."

Na mislukte kwalificatiepogingen in 2009 en 2010 bereikt FC Sheriff in augustus als eerste Moldavische club ooit de groepsfase van de Champions League. Het is echter vooral de controversiële eigenaar die garen spint bij die primeur en de daaropvolgende stunts tegen Shakhtar en Real Madrid.

Stand in groep D

  • 1. FC Sheriff 2-6 (4-1)
  • 2. Real Madrid 2-3 (2-2)
  • 3. Internazionale 2-1 (0-1)
  • 4. Shakhtar Donetsk 2-1 (0-2)

Bekijk het programma en de standen in de Champions League