Als bekende ondernemer in Tilburg maakte hij zich zorgen over wat mensen zouden denken van zijn stap: van werkgever naar schuldsanering en de voedselbank. De angst van Ivan Otten was terecht: "Zonder status stelde ik niks meer voor bij de mensen." Inmiddels helpt hij mensen met hun schulden.

Wie in het nieuwsarchief naar Ivan Otten zoekt, komt in de jaren 2012 en 2013 louter lof tegen. Kranten brachten verslag uit over de krokante ravioli van zijn restaurant Sjieque en over wedstrijden waarin zijn zaak goed scoorde. Lokale media schepten op over de goede recensies die zijn restaurant kreeg op het internet.

De verhalen over Otten en zijn twee restaurants zijn reuze positief, tot 12 december 2013. Dan vertelt hij in Brabants Dagblad dat het ene restaurant dicht gaat en dat hij het andere heeft verkocht. 'Een aderlating voor culinair Tilburg', stelt de krant vast. "Zaken van jaren geleden zijn de reden waardoor ik de komende zes tot acht jaar nog puin zal moeten ruimen", zegt Otten in het artikel. Dat bleek niet waar te zijn.

Herinner je je het moment waarop je besefte dat je de restaurants achter moest laten?

"Ja, het was weer zo'n avond waarop ik om 23.30 uur alleen in een van de restaurants zat om rekeningen te betalen. Door het ene financiële gat te vullen, kwam er gewoon weer een nieuw gat bij. Ik werkte tachtig uur per week, wat wel oké is als je het uit positiviteit doet. Anders werk je toe naar een burn-out. Ik moest mezelf vragen: wat ben ik aan het doen, en voor wie? Op dat moment maakte ik een berekening die aantoonde dat ik wel door zou kunnen gaan, maar dan zou ik tachtig uur per week moeten werken, alleen uit negativiteit, voor een minimumsalaris. En daar bovenop zou ik zelf alle risico's moeten dragen."

"Toen heb ik de keuze gemaakt om de stekker eruit te trekken. En dat is mijn redding geweest. Ik had de regie, zodat niet de Belastingdienst het besluit voor je moet nemen als het te ver is gegaan. Als ondernemer moet je weten wanneer je begint en óók wanneer je stopt. Tegelijkertijd maakte ik me natuurlijk zorgen: wat zullen mensen ervan denken?"

Foto: Joyce de Graaf

Was die angst terecht?

"Jazeker. Nu, jaren later, sta ik weer in de krant. En nu bellen mensen weer. Het is belangrijk dat je naar jezelf luistert en niet te veel naar anderen - ook als dat als een cliché klinkt."

"Je moet voor de mensen kiezen die je positieve energie geven, met de rest heb ik geen contact meer. Voor mij kwam dat neer op een paar hele goede vrienden die ik nog steeds heb. Ook een therapeut en mensen die ik leerde kennen op een stilteretraite."

In een korte periode raakte je veel stabiliteit kwijt; je bedrijf, je huis, de relatie met de vrouw die in verwachting was van je zoon, en je kreeg een burn-out. Wat was het lastigste?

"Dealen met de burn-out. Dan word je echt met je neus op de feiten gedrukt dat je mentaal en letterlijk kan omvallen. Een bedrijf en een huis gaan eigenlijk alleen om geld en stenen. Maar je gezondheid is iets anders."

"Het duurde één jaar totdat ik uit de burn-out was. Nu durf ik me kwetsbaar op te stellen. Ik praat er zelfs met een journalist over. En dat is volgens mij een taboe in Nederland. Maar kwetsbaar zijn is een kracht. Als we dit soort verhalen met elkaar delen, dan durven mensen ook los komen en hun eigen kwetsbaarheid laten zien."

“Je moet voor de mensen kiezen die je positieve energie geven”

Hoe was het voor jou om in de schuldsanering terecht te komen?

"Ik was dankbaar dat ik een tweede kans kreeg van het systeem. In Nederland is het zo dat je schulden verdubbelen als je met je ogen knippert. Het begon met een gat in de administratie. Ik had net een tweede bedrijf geopend en zodra iets gerepareerd moest worden, kon ik het niet betalen. Het liep uit elkaar."

"Als je in schuldsanering zit is les één: houd je aan de regels. Dan komt het goed. Anders krijg je geen nieuwe kans. Hoe ik dat heb gedaan? Door veel boeken te lezen, eindelijk genoeg te slapen, te sporten, te stoppen met roken. Ik zat ook bij een psycholoog en ging naar een stilteretraite van zeven dagen. Dat heeft me de kracht gegeven om mezelf op te trekken."

"Doordat ik zelf had besloten om met de restaurants te stoppen voordat het noodzakelijk werd, kon ik wat leveranciers en schulden betalen. Ik heb het op mijn eigen manier gedaan. Na drie jaar was ik uit de schuldsanering, ik had verwacht dat het zes jaar zou duren."

“Geld en status zeggen heel weinig over een mens, weet ik nu”

Hoe voelde het voor jou om in de rij bij de voedselbank te staan?

"Ik leerde daar heel snel dat ik mijn eer opzij moest zetten. Met twee restaurants had ik in Tilburg een bepaalde status. Het was altijd 'Ivan, Ivan!' toen ik door de stad liep. Dat verdween meteen. Dat was heel raar. Ik stelde niks meer voor bij de mensen, dat was een openbaring. Mensen volgen succes. Als je geen meer succes hebt, willen ze zich niet meer met je verbinden."

"Geld en status zeggen heel weinig over een mens, weet ik nu. Bij de voedselbank leerde ik al deze mensen kennen, de vrijwilligers. Het is fantastisch dat ze dit werk doen, dacht ik, daar moeten we iets voor gaan regelen. En toen kwamen mijn ondernemende gedachten weer op gang natuurlijk."

Je nieuwe carrièrestap is om mensen uit de schulden te helpen. Als je deze reis ongedaan zou kunnen maken, zou je dat dan willen?

(Lange stilte.)

"Dat is echt een goede vraag. Ik heb er nooit zo over nagedacht. Het is zwaar geweest. Maar nu zit ik in de fijnste fase van mijn leven. Ik heb niet meer 32 personeelsleden waarvoor ik moet zorgen. Ik kan zeggen dat ik vier dagen per week wil werken, om lekker met mijn zoon te zijn, echt kwaliteitstijd. Ik werk niet meer tachtig uur voor status en een mooie auto."

Carrièreplatform NUwerk heeft een samenwerking met diverse vacaturesites. Bekijk hier alle actuele vacatures.