Instagram kan een krachtig middel zijn om vooruit te komen in je carrière. Influencers met veel volgers verdienen geld door producten van derden aan te prijzen. Maar ook steeds meer zzp'ers en kleine bedrijven gebruiken het kanaal om opdrachten binnen te slepen.

"Instagram fungeert daarbij als een etalage voor het werk dat iemand doet", zegt Willemijn van Dolen, die als hoogleraar marketing aan de Universiteit van Amsterdam gespecialiseerd is in sociale media.

Het hebben van twee accounts is volgens Van Dolen tegenwoordig heel gebruikelijk, nu Instagram  steeds commerciëler wordt. Meer bedrijven maken een profiel aan, waarvoor Instagram ook speciale bedrijfsprofielen beschikbaar heeft. Producten kunnen geadverteerd worden met een link naar een webshop en het algoritme zorgt ervoor dat je niet alle content ziet, maar alleen de meest populaire posts.

Van Dolen: "Deze randvoorwaarden zorgen ervoor dat steeds meer mensen Instagram gaan gebruiken met een extern doel, zoals zelfpromotie of geld verdienen, in plaats van nog puur uit te gaan van de intrinsieke motivatie van het delen van iets bijzonders. Privébezigheden willen mensen echter juist steeds meer afschermen en bewaren voor een kleine doelgroep van alleen maar vrienden."

Etalage van je werk

Wie heeft er professioneel het meeste aan Instagram? Volgens hoogleraar Dolen zijn het diegenen voor wie het delen van foto’s al op een natuurlijke manier onderdeel is van het beroep: fotografen, kunstenaars en modellen.

"Voor hen is Instagram een portfolio en volgers zullen hier automatisch een positievere reactie op geven. Uit onderzoek blijkt namelijk dat mensen spontane, authentieke foto’s nog steeds het meest waarderen. Influencers en bekendheden zijn leuk om naar te kijken. Maar als een influencer een rood jasje draagt, betekent dit niet per se dat haar volgers ook een rood jasje gaan aanschaffen."

Lizette Croes is model en vertelt dat ze in periodes dat ze veel werkt, wel drie tot vier opdrachtverzoeken krijgt via Instagram. "Meestal zijn een of twee hiervan echt de moeite waard. De mensen die echt willen dat ik model sta voor hun merk moet ik dan alsnog via mijn modellenbureau sturen."

“Als een influencer een rood jasje aanheeft, betekent dit niet per se dat haar volgers ook een rood jasje gaan aanschaffen”
Willemijn van Dolen

Met een paar merken heeft ze ook een Instagram-deal, waaronder telefoonhoesjesmerk iDeal of Sweden. Het merk vraagt haar elke paar maanden de nieuwe collectie te promoten met een foto of Instagram Story met een van hun telefoonhoesjes.

Croes: "Ik mag zo'n hoesje gratis uitzoeken en krijg een persoonlijke code om te delen met mijn volgers. Als mijn volgers een hoesje kopen, krijg ik daar een paar cent per link-klikcommissie voor."

Soms vragen mensen haar ook om professionele fotografie. Croes vertelt dat dat wel mogelijk is, maar dat dat ook evenredig gecompenseerd moet worden. "Dat begrijpen de meesten gelukkig wel."

Gratis reisjes en gratis producten

Fotografe Claire Droppert was een early adopter toen Instagram beschikbaar werd in 2010. Inmiddels heeft Dropperts account 297.000 volgers en krijgt de fotografe het merendeel van haar opdrachten binnen via het socialemediakanaal. Zo werd ze benaderd door de Efteling en het Hong Kong Tourism Board om foto’s te komen maken.

“Wat ik eraan verdien, verschilt ontzettend”
Claire Doppert

"Opdrachtgevers komen vaak naar me toe met de vraag of ik een specifieke bestemming of beleving wil fotograferen en promoten middels mijn Instagram-kanaal. Ik werk dan meestal zelf een concept uit. Daarbij kijk ik hoe we dat concept door kunnen vertalen naar een beeldende verhaallijn voor Instagram en andere sociale media en de doelstellingen van de opdrachtgever kunnen behalen."

Wanneer een post niet het gewenste aantal likes oplevert, maakt ze een paar extra posts voor de opdrachtgever om toch de gewenste aandacht te genereren. "Wat ik eraan verdien, verschilt ontzettend. Maar enkel voor gratis producten of reisjes werk ik niet meer."

Maar is het wel echt?

Volgens Droppert is het belangrijk een eigen stijl te etaleren. Tegelijkertijd snapt ze dat het verleidelijk kan zijn om je posts aan te passen op wat je denkt dat andere gebruikers willen zien.

"Door de algoritmes worden alleen populaire posts bovenaan vertoond en kan het lijken alsof enkel een bepaald stijltje scoort. Dan kan je ervoor zwichten om dit te gaan nadoen of vals te spelen door volgers te kopen of commentbots in te zetten."

“Je moet echt oppassen met wat of wie je vertrouwt”
Nicolaas Veul

Over de laatste twee fenomenen weet documentairemaker Nicolaas Veul inmiddels veel te vertellen. Op 22 november komt zijn nieuwe documentaire Follow Me uit. "In de documentaire onderzoek ik vooral de schaduwindustrie die aan Instagram verbonden is", zegt Veul. "Die is schrikbarend groot. Van bedrijfjes die twintigduizend volgers verkopen op Marktplaats tot mensen die chatgroepjes oprichten met tweeduizend leden en elke dag een dagtaak hebben aan het liken van en reageren op elkaars foto's."

Waar het heen gaat met Instagram, durven Veul en Van Dolen beiden niet te voorspellen. Een ding dat wel zeker is, is dat het platform steeds minder authentiek wordt. "Je moet echt oppassen met wat of wie je vertrouwt", zegt Veul. "Ik ben Instagram zelf in ieder geval een stuk minder serieus gaan nemen."

Ook Droppert raadt mensen die van Instagram hun werk willen maken aan om niet afhankelijk te worden van het sociale medium: "Instagram kan een waardevol instrument zijn, maar het is belangrijk om je credits ook daarbuiten te hebben verdiend."