Een krappe arbeidsmarkt, te veel werklozen en een verschuiving in gevraagde kennis door oprukkende digitalisering: het kabinet verwacht dat het nieuwe Leven Lang Ontwikkelen-programma (LLO) hier een oplossing voor is. Er komen individuele potjes waarmee iedereen zich kan om- of bijscholen.

Een goed toegeruste beroepsbevolking leidt tot meer productiviteit, minder ziektekosten en minder uitkeringen, redeneerde minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) vorige week in zijn brief aan de Kamer. Dus komt er meer geld beschikbaar voor scholing, met name in krapteberoepen.

"Nieuw is dat de middelen in een eigen potje voor de werknemer worden gestort: een individuele leer- en ontwikkelrekening", zegt Ward Bezemer, de woordvoerder van de minister. Er wordt 218 miljoen euro beschikbaar gesteld en vanaf 2020 komt iedereen daarvoor in aanmerking.

Met deze eigen leerrekening worden werkenden en uitkeringsgerechtigden gestimuleerd hun eigen potje aan te breken en in scholing te steken, want niet iedereen kent de mogelijkheden tot omscholing of komt op het idee iets nieuws te proberen. 

Door vergrijzing is er grote behoefte aan vaklieden

Er is volgens het UWV een grote behoefte aan ambachtelijke specialisten. Tot 2025 zijn er zo'n 450.000 nieuwe vakmensen nodig in praktische beroepen als pianotechnicus, ijsbereider of smid. Dus worden er via de Ambachtsacademie jaarlijks tweehonderd werkloze 50-plussers opgeleid tot een praktisch beroep. Dit gebeurt mét behoud van uitkering. Door de vergrijzing in deze beroepen, hebben leerlingen na de opleiding grote kans op overname door gevestigde bedrijven.

Wichard Bonekamp (57) was niet meer gelukkig in zijn baan en zocht na een paar jaar thuiszitten naar een nieuwe uitdaging. Zo kwam hij op de Ambachtsacademie terecht.

Twee jaar zat Bonekamp thuis met een WW-uitkering, na een loopbaan van meer dan dertig jaar in de zorg. De rek was eruit, zegt hij. Er werd te veel vergaderd en de doelgroep waarmee hij werkte, veranderde van mensen met psychiatrische problemen naar verstandelijk beperkten.

"Ik ben een doener en wilde wel iets anders doen, maar geen jarenlange opleiding meer volgen." Bonekamp volgde een outplacementtraject en kwam uit bij het beroep orthopedisch-instrumentmaker. "De link naar de zorgsector is misschien een beetje vergezocht, maar ik ben me aan het omscholen tot orthopedisch-schoenhersteller."

'Geld of succes is geen drijfveer meer'

Een ambachtsopleiding is geen leuke, vrijblijvende cursus, legt Mascha Scholten van Stichting Ambacht Nederland uit. De stichting startte in samenwerking met het UWV met de Ambachtsacademie en biedt veertien opleidingen aan voor tweehonderd kandidaten. Maximaal twee jaar is een leerling met behoud van uitkering fulltime bezig en na het examen is de leerling klaar om te starten als zelfstandig ondernemer.

Vijftien maanden lang gaat Bonekamp in de leer bij zijn meester. In augustus 2019 doet hij zijn gezellenproef en daarna mag hij zich orthopedisch-schoenhersteller noemen. "Ik wilde geen jaren meer naar school, maar gelijk praktisch aan de slag. Ik ben een echte klusser en het is leuk dat ik mijn creativiteit kan gebruiken. Een hoog salaris of heel succesvol worden, is geen drijfveer meer."

'Misschien moet ik tot mijn zeventigste werken'

Ook Nicole van Wijk (54) begon juni dit jaar aan de Ambachtsacademie. Ze laat zich omscholen tot lijstenmaker, na een paar thuis te hebben gezeten met burn-outklachten. "Het was spannend om weer volledig aan het werk te gaan. Ik had een burn-out en mijn contract werd niet verlengd, maar ik wist dat ik nog jaren moest werken, misschien wel tot mijn zeventigste."

Mooie herinneringen van mensen inlijsten, heeft balans gebracht, vertelt Van Wijk. Ook heeft het de focus verlegd van denkwerk naar handwerk. "Ik heb altijd een kantoorfunctie gehad. Ook leuk, maar ik kreeg toch een burn-out. Dit geeft een hele andere uitdaging", meent ze. 

Zelf een oplossing vinden als je ongelukkig bent in je baan is niet makkelijk, weet Van Wijk. "Toen ik mijn coach bij het UWV hierover vertelde, vond ze het hartstikke leuk, maar ze had er nog nooit van gehoord. Ik kwam erachter door een televisieprogramma."