Nog eens een vijfde van de werknemers werkte in 2016 vijf tot tien jaar bij dezelfde organisatie, 18 procent had een baanduur van twee tot vijf jaar, 14 procent bleef één tot twee jaar bij dezelfde werkgever en 15 procent hield het binnen een jaar al voor gezien.

Volgens organisatiepsycholoog Aukje Nauta zeggen de cijfers van het CBS niet zoveel. "De cijfers van het CBS houden geen rekening met functiewisselingen bij dezelfde werkgever. Het zegt pas iets als je ook het ‘psychologische contract’ meet: hoe de werknemer de arbeidsrelatie beleeft."

Volgens Nauta, die partner is bij organisatieadviesbureau Factor Vijf en bijzonder hoogleraar op de Sioo-leerstoel aan de Universiteit van Leiden, hoef je soms niet eens van functie te wisselen om je te kunnen blijven ontwikkelen op je werk. "Soms komen er gedurende de loopbaan vanzelf veel taken bij, zodat je eigenlijk op dezelfde plek toch een nieuwe baan hebt."

"En dan heb je ook nog jobcrafting, zelf verandering in je baan aanbrengen", vult Nauta aan. "Laat weten dat je díe taak niet wilt doen, maar dát project juist wel heel interessant vindt. Uitdaging, afwisseling, leren en geen stressvol werk hebben zijn belangrijk. Zolang je fris en fruitig in je loopbaan staat, is een baan voor het leven geen probleem."

Geen probleem

Ook Tom Mom, hoogleraar strategische groei en realisatie aan de RSM Erasmus University Rotterdam, denkt dat het geen probleem hoeft te zijn als werknemers lang bij dezelfde werkgever blijven zitten. "Het gaat niet om hoelang je bij een bepaalde werkgever blijft, maar hoelang je op een bepaald project of niveau zit, of in een bepaalde functie", zegt Mom.

Hoewel het dus prima is als je langere tijd op dezelfde stek blijkt, zou Mom het niet aanraden te snel van baan te wisselen. "Jobhoppers zou ik niet zo snel in huis halen als werkgever. Het heeft tijd nodig voordat je een organisatie snapt en weet wie de informele macht heeft. Ook kost het tijd om een netwerk op te bouwen."

Werknemers die op de langere termijn succesvol zijn voor hun werkgever, beschikken over bepaalde kenmerken, zo bleek eerder uit onderzoek dat Mom met een aantal collega’s deed. "Deze werknemers kunnen goed omgaan met het spanningsveld tussen oud en nieuw, bijvoorbeeld met betrekking tot klanten, producten en processen. Ook met het spanningsveld tussen de eigen identiteit en die van de organisatie en de bedrijfscultuur kunnen zij beter omgaan dan andere werknemers."

Innovaties

Personeel dat langere tijd in dienst blijft, kan voordelen met zich meebrengen voor de werkgever. Volgens Mom zijn deze medewerkers beter in staat om vernieuwing te brengen, innovaties te linken aan de organisatie en deze in beweging te krijgen. "Mits ze voldoende divers, intrinsiek gemotiveerd en goede netwerkers zijn."

Werknemers met kortere baanduren zijn volgens het CBS vaker jong en werken als flexibele kracht. Vooral in de horeca en zakelijke dienstverlening komt dit vaak voor. Werknemers die langer bij dezelfde baas blijven, zijn vaak ouder en hebben een contract voor onbepaalde tijd.

Maar vergrijzing binnen een onderneming is dan weer niet handig, volgens Mom. "Mensen langer binnenhouden, betekent niet dat je nooit nieuwe mensen aanneemt. Je moet streven naar een mix van persoonlijkheidstypes en jong en oud. Diversiteit is belangrijk."

Chirurg of koekjesinpakker

Wat een optimale baanduur is, is volgens organisatiepsycholoog Nauta niet te zeggen. "Dat hangt er helemaal van af. Een chirurg bijvoorbeeld doet zijn functie heel lang, dat word je niet voor een paar jaar. Als je koekjes inpakt in de fabriek, ben je misschien na een week al uitgeleerd. Wat optimaal is, hangt af van de aard van het werk en de aard van het beestje."

Om te zorgen dat werknemers die langer bij één baas blijven ook na tien jaar nog voldoende motivatie kunnen opbrengen om hun werk goed te doen, moeten werkgevers voortdurend investeren hun personeel, vinden zowel Mom als Nauta.

"Baas en werknemer moeten voortdurend afspraken met elkaar maken, it takes two to tango", stelt Nauta. "Een continue dialoog voeren is belangrijk. Maak afspraken op maat, spits het werk toe op het individu. Dat gebeurt nog te weinig in Nederland."

Nauta pleit ervoor op de werkvloer tijd vrij te maken om te experimenteren. "Geef werknemers 20 procent van de tijd ruimte voor leren, ontwikkelen, spelen, klooien en innoveren. Denk als werkgever niet alleen aan de kosten en tijd die dat met zich meebrengt, maar ook aan wat het oplevert. Werknemers kunnen elkaar opleiden bijvoorbeeld."

Andere afdeling

Ook Mom denkt dat het belangrijk is dat deze werknemers blijven werken aan hun eigen ontwikkeling en ontplooiing. Dit kan door ze door te laten schuiven naar een andere afdeling, of door ze een andere functie te geven.

"Na drie tot vier jaar hetzelfde doen, gaat de creativiteit omlaag. Als werkgever moet je af en toe de samenstelling van je teams husselen en je werknemers een nieuwe opdracht geven. Zo houd je mensen scherp", zegt Mom.

Mom snapt wel dat dat voor grote bedrijven makkelijker is dan voor kleine ondernemingen. "Maar die kunnen bijvoorbeeld wel de diversiteit opzoeken door samenwerking aan te gaan met andere bedrijven, bijvoorbeeld startups. Het is belangrijk om niet vast te roesten."

Autonomie

Werknemers kun je vooral tevreden houden door ze zoveel mogelijk autonomie te geven. "Dat is een waanzinnig belangrijk kenmerk om stress bij werknemers te voorkomen en tevredenheid te verhogen", stelt Nauta.

"Het zit hem ook in hele kleine dingen. Je kunt de vakkenvuller in de supermarkt ook laten kiezen: wil je nu de groemtevakken opruimen of de koffiepakken spiegelen? Een bedrijf als Deliveroo doet dat bijvoorbeeld heel slim door de bezorgers zelf hun rooster te laten bepalen." 

"Betrek je mensen erbij, zorg dat ze een beetje eigenaar worden van de afdeling of het bedrijf. Anders kunnen ze last krijgen van 'werknemeritis': als de baas altijd voor ze denkt, worden ze een beetje lui. Zorg dat ze actief hun werk en loopbaan vormgeven", aldus de hoogleraar. Dat doe je volgens haar door meer vragen te stellen en minder commando's te geven. "Neem mensen altijd serieus, daar wordt het gezelliger en beter van."